Deneme
Bütün sayılardan yazılar, en yeniden başlayarak. Türe göre süzebilirsiniz.
Büyük Güç Olma Penceresinden Nüfus, Bekâ ve Muhacir
Çerçevesini çizmiş olduğumuz perspektif açısından Çin’in durumu problemli bir görüntü sunar: farklı etnik yapıların (örneğin Uygurların ve Tibetlilerin) kimliklerini ve kökenlerindeki nitelikleri yansıtan tutum ve sembolleri hazmedemeyişi ve o etnik yapıları siyasal bir tehdit kaynağı olarak gören ve kabul edilemez sertlikte baskı politikalarına yol açan hassasiyetiyle Çin’in imparatorluk eşiğinde kıvrandığı ve ama bu asimilasyoncu tutumuyla imparatorluk olamadığı (ve olamayacağı) tespiti doğruluğu kolay ispatlanabilir bir olgudur. Çin eliti, bu tutum ve politikanın bir idarî ve ekonomik zâfiyet durumunda siyasî istikrarsızlığa ciddi katkı yapabilecek bir rol oynayacağının farkındadır. Bizim tahminimiz, Çin’in çok geçmeden, farklı etnik yapıların kimliklerinden nem kapan bu asimilasyoncu (kendi ana kültürü içinde eritmeci) hassasiyetini bilinçli bir biçimde giderek yumuşatacak olduğu ve imparatorluk olmanın önündeki engellerin önde geleni olarak ondan kurtulma çabası içine girecek olduğudur.
Yusuf Selman · Sayı 66Deneme90’lar: İki Adım İleri, Bir Adım Geri (Beşinci Bölüm)
90’lı yıllardaki önemli bir yayın olayı da Türkiye Diyanet Vakfı (TDV) tarafından fasikül fasikül yayınlanmaya başlayan İslâm Ansiklopedisi’dir; madde metinlerinin büyük çoğunluğunun ciddî ve kapsamlı 17 bine yakın makaleden oluşan çalışmanın tamamlanması 25 yılı bulur; ilk fasikül 1988 yılında yayınlanmış ve 2013 yılında 44.ncü olan son cilt yayınlanmıştır (daha sonra 2 ek cilt daha yayınlanmıştır -2016-) .
Yusuf Yazar · Sayı 66DenemeProf. Dr. Kudret Bülbül’ün “Küresel Çağda Nasıl Bir Gençlik” Kitabı Üzerinden Gençleri ve Çağı Okumak
Bu çerçevede pek çok kesimin mesela ideal Müslüman, ideal sosyalist, ideal ulusalcı gibi kavramlarla ifade edildiği gibi pek çok genç yetiştirme projesinin olduğu, bu konuda önemli çalışmaların yapıldığı ama bu çalışmaların hayatın içinden gelen çalışmalar olmadığını dile getirmektedir. Bu konuda Bülbül Hoca iki önemli ayağın birlikte olması gerektiğini söylemektedir: İdeal gençlik vurgusu ile birlikte kariyer sahibi bir gençlik vurgusunun olayı bütünlüklü, gerçekçi bir şekilde değerlendirmek için gerekli olduğunu söylemektedir.
Zekeriya Menak · Sayı 66DenemeSuriye İç Savaşında Âlimlerinin Rolü
Suriye iç savaşında din âlimlerinin rolünü tek bir çerçevede açıklamak mümkün değil, çünkü tek bir blok değildiler. Kimi rejime meşruiyet sağladı, kimi muhalefete dini çerçeve ve organizasyon sundu, kimi bölgesel/küresel düzeyde cihat çağrılarıyla savaşı uluslararasılaştırdı, kimi radikal örgütlere karşı çıktı, kimi ise çatışmayı azaltmaya ve uzlaşmayı teşvik etmeye çalıştı, kimi de doğrudan silahlı grupların ideolojik omurgasını oluşturdu. Dini otorite, savaş boyunca hem siyasi meşruiyet oluşturmak hem de toplumsal mobilizasyon için farklı aktörler tarafından müracaat edilen en önemli merci oldu.
Aslan Balcı · Sayı 66DenemeEn Uzun Temmuz
Nitekim o karanlık gece, hiç kimsenin beklemediği bir şekilde gelişti. Milletimiz, Cumhurbaşkanımız Recep Tayyip Erdoğan’ın basiretli liderliğinde, canı pahasına vatanına, bayrağına ve millî iradeye sahip çıktı. Darbe girişimini duyar duymaz sokaklara çıkan vatandaşlarımız, gözlerini kırpmadan tankların karşısına dikildi. Silahsızlardı; ama kararlılıkları, darbecilerin bütün hesaplarını altüst edecek kadar büyüktü.
Cemal Balıbey · Sayı 66DenemeBatı Yakasında “Geleneksel” Sanatlar
Batı medeniyetinin en çarpıcı tarihi, Roma tarihidir. O devrin tüm yeryüzündeki, tabiri caizse moda sanatı heykel yapmaktı. Roma'da bu heykel (put) yapıcılığı süper devlet olması hasebiyle elbette zirveye ulaşmıştı. Roma ve eski Yunan eserlerindeki 'mükemmelliği', doğudaki heykellerde göremeyiz.
Mucahid Yıldız · Sayı 66DenemeEvlilik Bir Sanattır: Geleneksel Sanatlardan İlişkilere dair Dersler
Tezhip sanatı bize görünmeyen emeğin kıymetini öğretir. Tezhipte altın, metni gölgelemek için değil; onu daha görünür kılmak, kıymetini ortaya çıkarmak için kullanılır. Ne kadar zarif bir ders... Çünkü gerçek sevgi de böyledir. Sevdiğinin ışığını artırıyorsa sevgidir; kendi ışığını büyütmek için diğerini gölgeliyorsa yalnızca benliktir. Modern birey, "kendini gerçekleştir" çağrıları arasında çoğu zaman "birlikte var olmayı" unutuyor. Oysa aile, iki insanın birbirini tükettiği değil, birbirini çoğalttığı yerdir. Eşler birbirlerinin hayatını gölgeleyen değil, değerini artıran birer refik olduklarında aile gerçek anlamda huzur bulur.
Duygu Yılmaz Tütüncü · Sayı 66Denemeİnsanı Makineleşmekten Koruyan Kılavuz: Geleneksel El Sanatları
İnsanları bir araya getirmesi el sanatlarının başka bir önemli yönünü bize gösterir. Kurslarda, atölyelerde ya da geleneksel üretim ortamlarında bir araya gelen kişiler deneyimlerini paylaşırlar. Herkesin birbiriyle, hatta çoğu zaman en çok da kendisiyle yarış hâlinde olduğu bu hız çağında insan, giderek yalnızlaşmakta ve toplumsal bağlarından uzaklaşmaktadır. Buna karşılık, birlikte üretmenin sağladığı sosyal etkileşim kişinin ruh sağlığını desteklerken, aynı zamanda kendisini toplumun değerli ve anlamlı bir parçası olarak hissetmesine olanak sağlar.
Nihal Pakırdaşı · Sayı 66DenemeKelamdan Öte: Sırrın Nakşı
Bu sanatlar, ruhumuzu modern çağın o sağır edici gürültüsünden, hırslarından ve karmaşasından çekip alan gürültüsüz birer liman. Bize durmayı, nefes almayı, derin bir iç çekişle gökyüzüne bakmayı hatırlatan dilsiz birer rehber her biri. Bir sergi salonunda, bir yazma eserin kapağında ya da asırlık bir mabedin kuytusunda bu eserlerden biriyle göz göze gelindiğinde içe dolan o tanıdık ürperti; ait olunan o ebedî evin, o ilk vatanın kokusu. Sözler ile hiçbir şey anlatmadan, hiçbir iddiada bulunmadan, sadece kalbin pasını silerek ruhu kendi hakikatine doğru sessiz, derinden ve kesintisiz bir seyahate çıkarma arzusu taşır bünyesinde.
Zehra Tunç · Sayı 66DenemeAmiş Efendi Sohbetlerinden Hareketle Bir Süheyl Ünver Portresi
Sohbetlerden çıkan bir başka özellik ise tevazudur. Kendisini merkeze koymaktan özellikle kaçınır. Anlattığı her hadise, dönemin âlimlerini, mutasavvıflarını ve kültür insanlarını görünür kılma çabasına dönüşür. Kendi hayatını anlatırken bile esas kahramanlar çoğu zaman başkalarıdır. Bu tavır, onun şahsiyetinde ilim ile ahlâkın birbirinden ayrılmadığını gösterir.
Gözde Çimen · Sayı 66DenemeÖmer Lekesiz ile Geleneksel Sanatlar Üzerine
Tevhid yalnız "Allah birdir" demek değildir. Aynı zamanda varlığın parçalanamaz bir bütün olduğunu kabul etmektir. İslâm sanatındaki ritim, oran, tekrar, denge ve birlik hissi bu tevhid düşüncesinin estetik karşılıklarıdır.
Ömer Lekesiz · Sayı 66DenemeBaşka Bir Çizgi
Geleneksel Türk Sanatlarında formu var eden, nesneye ruhunu ve dokusunu kazandıran temel unsur çizgidir; geleneksel adıyla tahrirdir. Çizgi, renkleri dizginler, sınırları belirler ve ritim oluşturur. Sanatçının fırçasından çıkan kesintisiz ve disiplinli çizgi, geleneksel sanatlarda estetik bir yasa gibidir.
Mükerrem Mert · Sayı 66DenemeHaz Sanatı (!): Hat Sanatı Üzerine Bazı Mülahazalar
Diğer yandan haz ile hakikatin birbirine karıştırıldığı bir çağda yaşadığımızı ifade etmeliyim. Bugün birçok kimse, hat sanatını anlamak, okumak yahut temsil ettiği medeniyet tasavvurunu kavramaktan ziyade ondan estetik bir haz almak için ona yönelmektedir. Yazının ne söylediğinden çok nasıl göründüğü önemsenmekte, mana ise çoğu kez biçimin gölgesinde kalmaktadır. Bu sebeple yazının başlığına “Haz Sanatı” ifadesini bilhassa koydum. Çünkü bugün hat sanatı, hakikate açılan bir kapı olmaktan ziyade birçok insan için sadece güzel görünen bir nesneye dönüşme riskiyle karşı karşıyadır. Oysa hat sanatı, sadece göze hitap eden bir estetik değil, kelâmın manasına hizmet eden bir medeniyet dilidir. Haz, hakikatin önüne geçtiği anda sanat da aslî istikametinden uzaklaşmaya başlamaktadır.
Mustafa Cemil Efe · Sayı 66DenemeTecrübenin İflası: Malumat Çağında İnsan
Doğayı ve evreni sadece yüksek çözünürlüklü görseller üzerinden tanıyan fakat ayağı çamura değdiğinde rahatsız olan insanın durumu tam da budur. Sistem, insanı kâğıt üzerinde her şeyi çözen ama hayatta hiçbir şeyin sorumluluğunu alamayan korunaklı bir alana hapsetti. Bilgi, insanı dünyayla bağ kurmasını sağlayan bir köprü olmaktan çıkarak, insanı dünyadan koruyan/soyutlayan bir yalıtım malzemesine dönüştü.
Abdülkadir Demircan · Sayı 66DenemeYolcu
Gitmeyi neden sever insan? Neden ister, neden arzular? Uzaklaşmak belki de var olan o halden beri olup, kendini dışarıdan görmeyi, dinlemeyi ve o hal ile yeniden konuşabilmeyi, sorgulayabilmeyi belki de yüzleşebilmeyi mümkün kılar.
Öznur Görür Kısar · Sayı 66DenemeDiriliş Yılları -I-
Hatıralar bir yönüyle bir hayatın safhalarını gösterse de başka bir yönüyle sivil bir vakanüvislik örneğidir. Kişisel hayatın dışında gelişen ve hayata eşlik eden, onu şekillendiren nice olay, siyasi ve toplumsal gelişmelerin yansımaları, bir düşünür ve şairin kaleminden zuhur etmiştir. Ülkemizin yaklaşık 50 yıllık siyasi, toplumsal ve basın-yayın hayatına dair nice bilgi, ayrıntı ve yorumlarla mücehhezdir. Bu 50 yıllık yakın tarih ve ona eşlik eden bir insan hayatı bütünüyle orada nefes alıp verir.
Mustafa Kirenci · Sayı 66DenemeÖmür Hazinesi
Bizim aklımızda projelerimiz var, onları takip etmekteyiz. Bitmek tükenmek bilmeyen isteklerimiz, hayata dair hayallerimiz, yarına dair umutlarımız… Bir ötesi yok. Bir ötesi olsa, aklımızda bu dünya hayatının bir saatten ibaret olduğunu fehmedeceğiz. O basıp geçtiğimiz yaprağın ve yağan sonbahar yağmurlarının bize konuştuğunun ayrımına varacağız. Süleyman olacağız; varlığın lisanını çözeceğiz. Ama hayır; bu bize ağır geliyor. Yaşayıp gidiyoruz.
Bilal Kemikli · Sayı 66DenemeCemal Tecellisi Güzel Tesellisi
Doğru ve iyi yoksa hayatında haliyle güzel de olmayacaktır. Beşeri ihtiyaçlarını gidermeyi hayatın gayesi ve gerçek iyi zannedecek, bu yolla elde ettiği doygunluğu kalbin itminanı ve gerçek doğru olan olarak vehmedecek, ahlaki normlara rağmen arzularına köleliği ise gerçek güzel olan bilecektir. Bu savrulma ontolojik bir savrulma halidir. Bunun islahı değil tashihi lazım gelir. Zira zehir ıslah olmaz. Zehrin bulunduğu kabı boşaltmak kırk kez yıkamak ve yeni bileşenlerle şifa karışımı yapmak zorundadır savrulan.
Mustafa Eser · Sayı 66DenemeBir Çift Kundura
O bir çift ayakkabı ile hayatın en hareketli, telaşlı, belki de yapılacak işlerin en yoğun olduğu, sorumlulukların ağırlığı altında ezildiğimiz bu modern çağda ummadığın bir anda karşılaşıyor olmak, ölümün o kekremsi, acı halini hatırlayıp, kendimizde birçok şeyi sorguluyor halde buluyorken, aslında bırakıp gitmenin ona kavuşmak gibi harika bir son barındırdığını, fakat çağrılmanın, her an, her dem gerçekleşebilecek olma ihtimalini unutmamamız gerektiğini düşünüyorum adımlarım yavaşlarken.
Öznur Görür Kısar · Sayı 65DenemeKaybedilen Çocukluk ve Yufkasız Bakışlar
İnsan, dünyanın sadece kendi odasından, annesinin kokusundan ve sokağın sonundaki o bilindik ağaçtan ibaretken çok güvendedir. Çocukken zaman, göğsümüzden uçan beyaz kuşlar gibi hafif ve telaşsız ilerler.
Abdülkadir Demircan · Sayı 65DenemeYakamızdaki Rozet
Beyaz kâğıdın tam ortasına çizdiğim rozetin hilal ve yıldız motiflerinin içine, Besmele-i Şerif’i ve Kelime-i Tevhid’i nakış nakış işledim. Tablonun sağ ve sol üst köşelerini iki mukaddes ayetle tezyin ederken, tam ortalarına da bir Hadis-i Şerif yerleştirdim.
Cemal Balıbey · Sayı 65DenemeSokak Hayvanları Üzerine Bir Medeniyet Tecrübesi
İslam medeniyetinde hayvanlar, Allah’ın yarattığı, kendilerine özgü hakları bulunan canlılardır. Kur’ân-ı Kerîm, hayvanları yalnızca insanın hizmetine sunulmuş varlıklar olarak değil, aynı zamanda Allah’ın kudretini ve hikmetini gösteren canlı ayetler olarak beyan eder. Bu sebeple İslam düşüncesinde hayvanlara yönelik yaklaşım, merhamet, adalet ve sorumluluk esasları üzerine kurulmuştur.
Ahmet Poçanoğlu · Sayı 65DenemeMerhamet ve Sorumluluğun Bir Durağı: Sokak Hayvanları
İnsan yeryüzünde emanet bilinciyle yaşayan bir varlıktır. Hayat kitabımız Kur’an-ı Kerim’de insanın yeryüzünde halife olarak yaratıldığı bildirilir. Halifelik kavramıyla kastedilen yalnızca insanlarla olan iletişimimizdeki sorumluluklarımız değil; tabiata, çevreye ve hayvanlara karşı olan sorumluluk alanımızı ifade eder. Günümüzün güncel meselelerinden olan sokak hayvanları konusu hem bir güvenlik hem de vicdan, ahlak ve kulluk meselesidir.
Sevdegül Çekiç · Sayı 65DenemeSokak Hayvanı Kimdir?
Aslında mesele hayvanlardan önce insanla ilgilidir. Hayvanlar şehir kurmaz. İmar planı yapmaz. Kanun çıkarmaz. Ormanları küçültmez. Canlıları terk etmez. Bütün bunları insan yapar. Bu yüzden sokakta gördüğümüz her sahipsiz canlı, biraz da insanın sokağa dökülmüş, görünür hâle gelmiş sorumluluğudur.
Musa Mert · Sayı 65