Deneme
Bütün sayılardan yazılar, en yeniden başlayarak. Türe göre süzebilirsiniz.
Mevlâna İdris Şiiri Ne Söyler?
Mevlâna İdris’in şiiri oyun oynamaz, söyler. Okuru zekâ gösterileriyle etkilemeye çalışmaz. Şaşırtmak yerine yakınlaşmayı önemser. Samimiyet, onun şiirinde bir teknik değil bir varoluş biçimidir. Çocukluk burada biyolojik bir yaş değil; hakikate en yakın ruh hâlidir. Çocuk; inceliğin, korunmasızlığın, imani saflığın ve henüz kirlenmemişliğin sembolüdür.
Suavi Kemal Yazgıç · Sayı 64DenemeMevlâna İdris ve Filistin
Her duyarlı Müslüman sanatçı gibi Mevlâna İdris de, sanatında insanı merkeze alan bir anlayış ve bakışa sahiptir. Özellikle çocukları. Onun çocuk edebiyatındaki yeri, bu durumu gayet net olarak göstermektedir. O, Filistin konusunda şiir yazan, yazı kaleme alanlardan bir adım daha ileride, bir basamak daha yüksektedir.
Mustafa Özel · Sayı 64DenemeHâmûş Bir Derviş ve Masal Ülkesinin Sultanı: Mevlâna İdris Zengin
Onu sadece “şair” diye anmak eksik kalır. “Çocuk edebiyatçısı” demek ise onu tarif etmeye yetmez. O, çocuk ruhunu büyütmeden koruyabilmiş adamların şairiydi. Çocukların dünyasında dolaşan bir derviş, masalların gölgesinde yaşayan bir bilgeydi. Ben onu çoğu zaman “Masal Ülkesinin Sultanı” yahut “Çocukluk Düşlerinin Mimarı” olarak düşünmüşümdür.
Turan Kışlakçı · Sayı 64Deneme“Ben Ölünceye kadar Değil; Siz Ölünceye kadar…”
Yanında bulunan son sayıyı açtı ve kimlerin yazdığını, kimlerin çizdiğini, hatta ÇETO isminin ne anlama geldiğinden bahsetti. Sonra bana dönerek “Siz de çizer misiniz?” diye sordu. Ben de iyi bir çizer olmadığımı ifade ettim fakat o sanki sözlerime pek aldırış etmiyordu.
Şifa Yaratılmış Küçüker · Sayı 64DenemeMuhitimiz Neresi?
İlmî muhit, tüm anlamlarıyla, nitelikli düşüncenin üretildiği ve en önemlisi onu öylece terk etmeden adreslendiği; bu yönüyle aslında düşüncenin mekansallaştığı bir hali ifade ediyor. Mekansallaşan düşünce adresi belli bir biçimde meraklılarının her gün uğrayarak biraz daha pişirdiği leziz bir yemek hüviyetindedir.
Hüseyin Nasrullah İnan · Sayı 64DenemeÇokluk ile Tenhalık Arasında
“Daha hızlı yaşamaya çalışan herkes nihayetinde daha hızlı ölecektir. Hayatı daha doyurucu hale getiren şey olayların toplam miktarı değil, sürem deneyimidir. Bir olayın diğerinin hemen ardından geldiği yerde, kalıcı hiçbir şey meydana gelmez.” Byung-Chul Han, Zamanın Kokusu
Mustafa Eser · Sayı 64DenemeKuzeye Bakınca Erciyes’i Görememek
Arz’ın Rasûlullah’ı tanımaktan başka çaresi olmadığına inanıyorum mesela. Medine’de bunun için bulunmaya çalıştım, Mekke’nin havasını ciğerimin dibine değin bundan çektim. Bunların alelade şeyler olmadığına da eminim. Bir insan tanımakla çok şey değişir ve tanımak için de yaşadığı coğrafyayı iyice tanımak gerekir. Tam bu noktada yeniden memleketim diyorum işte, evvela kendimi tanımak istiyorum çünkü.
İbrahim Halid Aldemir · Sayı 64DenemeHangi Mevsim, Hangi Dem Ey Dost ?
Karanlık günler elbette bir gün feraha çıkar. İçindeki hüzün zamanla yerini taze baharlara bırakır. Biliriz ki en zorlu kışlardan sonra bile mutlaka bahar gelir. Gönlün hüzünle dolduğunda bil ki, seni gören Rabbin seni rahata erdireceği zamanı bilir. Peygamberlerini sabırla sınadığı gibi, seni de zorlu, engebeli, dikenli yollardan yürütmedikçe gönlünü mesrur eylemeyecektir.
Öznur Görür Kısar · Sayı 64DenemeBahattin Ağabey’in Ardından: Bir Tebessüm Bir Hasret
Memleket o vakitler pek sütliman değildi. O yıllarda bizim gibi mütedeyyin gençler için İzmir’de bulunmak, bir nevi tehlikeli sularda yüzmek gibiydi. Doğrusu, içimde tarif edemediğim bir huzursuzluk ve derin bir tedirginlik vardı. Şehrin yabancılığına, dönemin o gergin ve fırtınalı havası ekleniyordu.
Cemal Balıbey · Sayı 64DenemeMevlâna İdris Bize Ne Söyler?
Dostluğun da bir ahlâkı vardır onun dünyasında. Dostun yakasında “gül olmak” için insan özünü kulluğun toprağında yeşertmelidir. Zalime karşı dikenlerini sakınmadan; dostunun bahtına ise gül kokusu serperek yaşamalıdır. Çünkü hakikat, kaba bir sertlikte değil; vakar taşıyan bir merhamette gizlidir.
Nihal Pakırdaşı · Sayı 64DenemeMezarlıkta Saklanbaç
Çocuklar için yazarken hiçbir zaman kendisi olmaktan çekinmez. Robert De Niro’nun oyunculuğunu andıran bir yazarlığı vardır. Neyi oynarsa oynasın daima kendisi olmayı başarmıştır. Ne yazarsa yazsın, Mevlâna, hep sırtını koltuğuna yaslamış, sessizce gülümseyen bir adamdır. Muzip. Asil. Derin. Düşünceli. Ağır.
Abdullah Harmancı · Sayı 64DenemeMevlâna İdris’in Çeto’su ve Dergileri
O, dergicileri destekleyen bir dergiciydi. Pek çok dergici, onun verdiği destekten, yol göstericiliğinden ve teşvik edici yaklaşımından söz eder. 2009 yılında başlatılan Dergi Günleri’nin de daima destekçisi oldu. Bu etkinliklerde onun geleneklerinden biri, mendil kapmaca oyunundan esinlenerek kurguladığı dergi kapmaca oyunu idi. Ebe olur, dergiyi eliyle tutar; dergi meraklıları da onu kapmak için oyuna katılırdı.
Erol Erdoğan · Sayı 64DenemeKaradağ’da Varlık Mücadelesi
Ülgün’ün Osmanlı ile ilk teması Fatih Sultan Mehmet döneminde olsa da tam hâkimiyet 1573’te Kaptan-ı Derya Müezzinzade Ali Paşa tarafından Venediklileri mağlup ederek sağlanmıştır.
Zübeyir Şekerci · Sayı 63DenemeFilistin Topraklarının İşgali: Büyük Oyun
Büyük Oyun (The Great Game) 19. yüzyılda dünyaya hükmeden iki büyük imparatorluk olan İngiltere ve Rusya arasında yaşanan jeopolitik rekabeti ifade eder. Tahmin edeceğiniz üzere İngiltere’nin amacı Rusya’nın sıcak denizlere inmesine engel olmaktır. Ve yine az çok aşikâr olduğunuz üzere bu oyunu sürdürebilmek adına askeri çatışmaların yanında her türlü diplomatik manevralar ve casusluk faaliyetleri de kullanılmıştır.
Elif Atabaş · Sayı 63Deneme70’lerden Bugüne -Sosyal, Kültürel ve Siyasî Gelişmeler Ortamından Kesitler (2) Düşünce Dünyamız ve Öncü Dergiler
İstanbul ve Ankara’daki bu dergi yazıhanelerine sadece İstanbul ya da Ankara’daki kişiler geliyor değildi; dergi ve muhtevasıyla ilgisi şu ya da bu düzeyde olan bu kişiler Türkiye’nin her köşesindendi, ama tabii ki çoğunluk bu büyük metropollerde üniversite tahsili için bulunan öğrencilerdi.
Yusuf Yazar · Sayı 63DenemeMevsim Kara Kış
Tabii platformunda yayınlanan, yönetmen koltuğunda Levent Onan’ın oturduğu Kara Kış dizisinin senaryosu Meriç Demiray, Cenk Boğatur ve Ahmet Kurt imzasını taşıyor. Başrolünde ise Murat Yıldırım’ın yer aldığı sekiz bölümlük yapım, 1939 Erzincan depremi ile başlayıp Türk siyasi tarihinde önemli bir yere sahip olan Savcı Yusuf İzzet Akçal’ın gerçek hayat hikayesini takip ederek yakın tarihimize ışık tutuyor.
Elif Çevik · Sayı 63DenemeOntolojik Bir Zorunluluk Olarak “Adalet”
Aristotelesçi anlamda dağıtıcı adalet (distributive justice), toplumsal ödüllerin ve görevlerin yetenek ve erdemle mütenasip bir şekilde paylaştırılmasını öngörür (dedikoduyla değil yani). Liyakâtin esas alınmadığı bir düzende, toplumsal vasat bir kast sistemine dönüşür. İltimas, akrabalık bağları veya ideolojik yakınlıklar üzerinden kurulan tahakküm ilişkileri, liyakât ilkesini aşındırarak toplumsal sözleşmeyi kadük bırakır. Adalet burada bir ‘terazi’ vazifesi görür; bu terazi, liyakati tartan, yetkinliği tescil eden ve toplumsal mobilizasyonu adil bir rekabet zeminine oturtan yegâne mekanizmadır, şirazesi kaymadıysa.
Zehra Tunç · Sayı 63DenemeDevleti, Cemiyeti ve İnsanı Adalet Yüceltir
Aslında fıtraten insan adil ve merhametli olarak dünyaya gelir. Ancak Allah’ın emrine karşı gelerek Hz. Âdem (a.s.)’a secde etmeyen Şeytan (aleyhillane) insanları yoldan çıkarmak, fıtratından uzaklaştırmak için Cenabı Hak’tan kıyamete kadar mühlet istedi. İşte ebeveynin, cemiyetin ve devletin nesli muhafaza etmek için şeytan ve hizmetçilerine karşı çocuklarını muhafaza etmek mecburiyeti vardır. Bu hak-batıl savaşında insan kendini savunmayı önce ana-babasından öğrenir.
Mucahid Yıldız · Sayı 63DenemeAdaletin Tahakkuku
Hak kelimesinin kapı menteşesinin yuvasına tam oturması gibi fiziki uyumluluğu ifade eden bir anlamı var. Tam uyumlu olması dolayısıyla kemiklerin eklem yerleri de bu kelime ile ifade ediliyor. Yerli yerindelik, demek yani. Uyum olgusunun ifadesi.
Mustafa Eser · Sayı 63DenemeTürkiye İkinci Yüzyılına Girerken Yeni Bir Anayasa İhtiyacı
Şimdi, Cumhuriyetimiz 2. yüzyılına girerken milletin uzun zamandır beklentisi ve umudu olan, bir nevi vatandaşlık sözleşmesi olacak yeni bir anayasaya ihtiyaç vardır.
Arif Altunbaş · Sayı 63DenemeHukuk ve Vicdan Arasında Türkiye: Adaletin Bir Bilinç Olarak İnşası
Adalet arayışının sadece modern çağın bir ürünü olmadığını gösteren en sarsıcı örnekler, İslam düşünce geleneğinde mevcuttur. Hz. Peygamber’in uygulamaları, adaletin yalnızca bir hüküm değil; bir tavır ve temsil meselesi olduğunu ortaya koyar. Toplumdaki statü sahibi kişilerin “ayrıcalık” taleplerine karşı O’nun verdiği cevap, adeta evrensel bir hukuk manifestosudur. “Sizden öncekileri helak eden şey; güçlüler suç işlediğinde görmezden gelinmeleri, zayıflar işlediğinde ise cezalandırılmalarıydı.” (Buhârî, Hudûd, 12; Müslim, Hudûd, 8)
Musa Mert · Sayı 63Denemeİlahi Bir Emir Olarak Adalet
Arapça “adl” kökünden türeyen adalet; denge, doğruluk ve hakkaniyet anlamlarını taşır. Kur’an’da sıkça zikredilen “kıst” kavramı ise adaletin uygulamadaki tezahürüdür. Râğıb el-İsfahânî’nin tespitine göre; “adl” daha çok soyut ilkeyi ve dengeyi, “kıst” ise bu ilkenin somut hayata, paylaşıma ve hukuka yansımasını temsil eder. Bu ayrım, adaletin teorik bir değerden ibaret kalmayıp, fiilî bir sorumluluk olduğunu kanıtlar.
Ahmet Poçanoğlu · Sayı 63DenemeNefis Muhasebesinde Delikanlı Kalabilmek
Yazar siler, yazar siler. Dolayısıyla pişman olunan bir ân tahayyül edildiğinde yaşandığı günkü ham haliyle değil bugünün idrakiyle duyulur. Sonuçta “yüzleşme” anlarında kürsüye çağrılan hatıralar esasında manipüle edilmiş yalancı birer şahit. Delikanlıca olan; bu şahide hemen kanmamak, belleğin en derinindeki artık silikleşmiş ilk ânı ve halis niyetli iradeyi okumaya gayret etmek.
İbrahim Halid Aldemir · Sayı 63DenemeDostla Çıkılan Yol
Yol dostla aşılır. Zorluklar dostla hafifler, neşeye dönüşür. Hüzünler tükenir, dostla çıkılan yollarda. Neşe ve sevinçler dostça paylaşımlarla artar, çoğalır, bereketlenir. Bu adeta bire bin kazanmaktır. Zira verimli toprak dostluk toprağıdır. Dostluk toprağının ürünü daima kazanç getirir.
Bilal Kemikli · Sayı 63