İçeriğe geç
Ara

Deneme

Bütün sayılardan yazılar, en yeniden başlayarak. Türe göre süzebilirsiniz.

Deneme

“Babam Cemil Meriç”

Kitabın özünün özü olarak da görebileceğimiz bu hoş hatıra bizlere Cemil Meriç’in inanmışlığını, azmini, zekasını, eş ve baba olarak duruşunu, zarafetini, kitaba ve okumaya duyduğu sarsılmaz bağlılığını, estetik duyarlılığını, kelimelerden inşa ettiği anlam dünyasındaki titizliğini, hafızasını, iradesini ve sabrını gösterir.

Nihal Pakırdaşı · Sayı 61
Deneme

Cemil Meriç ve Çeviri

Cemil Meriç dil sınırını başarıyla aşmış fakat talihi fiziki sınırları aşmasına imkân vermemiştir. Öğrendiği dilin dünyasında fiilen bulunmamış olan Cemil Meriç, hayat ve kitaplar arasında, gündelik hayatın dili olan Türkçe ile kitapların dili olan Fransızca arasında bir tür linguistik arafta kalakalmıştır.

İbrahim Demirci · Sayı 61
Deneme

Hür Tefekkürün Kalesi

Cemil Meriç okurları bilirler ki kelimeler üzerinde size tefekkür sofrası açar. Bir bakıma siz kelimeler dünyasının içinde dolaşmaya başlarsınız ve payınıza düşeni alarak yolunuza devam edersiniz. Bir başka okuyuşunuzda ise başka bir cümleyle, kelimelerle sizi alıp diyarlardan diyarlara götürdüğü olur. Böylesi zengin tefekkür sahibi kalem azdır.

Recep Garip · Sayı 61
Deneme

Cemil Meriç ile Yazılmış Bir Gençlik Hikâyesi

Lisede bu cümle beni sarsmıştı. Çünkü “gericilik” o yıllarda bir yafta olarak kullanılıyordu. Meriç kelimeyi ters çeviriyor, içini yeniden dolduruyordu. Üniversitede kendi kitabımın sayfa 80’ini bulduğumda o sarsıntıyı yeniden yaşadım. Bu cümle savunma değildi; bir kavramın haysiyetini iade etme çabasıydı.

Sinan Özyurt · Sayı 61
Deneme

Cemil Meriç yahut ‘Zihnî İstiklalci’ Bir Aydının Portresi

Cemil Meriç’le kavga edenlerin büyük kısmı, aslında Meriç’le kavga etmiyor: Kimi kendi devrim mitini korumak için, kimi kendi yerlilik hikâyesini parlatmak için, kimi de düşünmeden saf tutmanın konforunu kaybetmemek için. Cemil Meriç bu kavgada bahane. Asıl kavga, düşünmenin bedeliyle. Ve evet: Bu ülkede hâlâ Cemil Meriç konuşuluyorsa, bu bir kriz değil, şanstır.

Özcan Ünlü · Sayı 61
Deneme

Bir Facianın Hikâyesi veya Tilki Hâlâ Ayakta

Cemil Meriç çok büyük bir gayretin ve azmin tecessüm etmiş hali. Hayatı boyunca hakikatin peşinde koşturmuş bir çilekeş denebilir onun için. Bu çileli yol yürüyüşün semerelerini kendisinden sonraki nesillere bıraktığı apaçık bir hakikat. Biz de ardında bıraktığı bu birikimden faydalanma nimetine ermiş bir nesil olduğumuz için kendimizi talihli sayabiliriz.

M. Nezihi Pesen · Sayı 61
Deneme

Türkiye’de Sağ Düşüncenin Yeniden Üretimi ve Cemil Meriç

Meriç, sağ düşünceye eleştirel bir metodoloji kazandırmaya çalışır; onu kendi içine kapanmış, hamasi ve kendini tekrar eden bir yapı olmaktan çıkarma çabasındadır.

Faruk Karaarslan · Sayı 61
Deneme

Cemil Meriç Bu Ülkede

Osmanlı şairleri ile ilgili bu değersizleştirme ifadelerini, Cumhuriyetin ilk yıllarında Osmanlı’ya ait kişi ve kurumların karalanmasına yönelik çalışmaların baskın havasıyla yazılmış metinlere dayandığını düşünüyorum.

Mehmet Kahraman · Sayı 61
Deneme

Cemil Meriç’i Eleştirmek

Cemil Meriç’in Umrandan Uygarlığa adlı eserinde “Zavallı Türk intelijansiyası! Kimlerin peşinden gitmiş. Düşmanları dost, dostları düşman tanımış. Peygamber’in adını anmaya cesaret edemeyen bir Efganlıyı Peygamber kadar saygıya layık görmüş.” (Meriç, 1996, 77) şeklinde biten “Cemâleddin Efganî Dosyası” başlıklı bir yazısı vardır.

Muhammet Sani Adıgüzel · Sayı 61
Deneme

İdrak Ufkumuzu Aydınlatan Adam: Cemil Meriç

Cemil Meriç, Sezai Karakoç, Necip Fazıl gibi kalem ve gönül ehli güzel insanlar görevlerini büyük ölçüde tamamlayıp bizim gönül labirentlerimize ışık tutacak eserler verip gittiler. Dolayısıyla bizim neslimizin üzerindeki tesir ve faydaları sayılamayacak kadar çoktur. Rabbim yazdıklarını kendilerine sadaka-i cariye olarak kabul etsin, kabirlerini ve ahiretlerini aydınlatsın.

Mülayim Sadık Kul · Sayı 61
Deneme

Cemil Meriç’le Hâfız, Goethe ve Divanı Üzerine

“Divan’a dönelim..” diye devam ediyor Üstad o nefis Türkçesiyle: “Bir mektubunda şöyle der Goethe: “İslam dini, İslam mitolojisi, İslam gelenekleri yaşama uygun düşen bir şiir ilham ediyor bana: Allah’ın -sırrına varılmaz- iradesine teslimiyet, dünyanın bir karar üzre durmayan yaşayışı karşısında rindâne bir tavır, iki dünya arasında yalpa vuran sevgi, saflaşan ve bir mecazda ifadesini bulan…

Adem Turan · Sayı 61
Deneme

Cemil Meriç’in Roman Türü ve Bazı Romancılar Hakkındaki Görüşleri

Yine romanın içinde doğduğu toplumla ilgisinden söz ederken “Romanın burjuvazi ile doğduğunu söylerler. Şark’da burjuvazi yok. Roman da burjuvazimiz gibi temelsizdir önceleri. Başka bir târihin, başka bir coğrafyanın, başka bir toplumun eseri. Daha dişi, daha kaypak, daha geveze bir toplumun.” diyecektir. Bu nedenle bizde ortaya çıkmayışı normaldir. “Osmanlı kendini îmanda ve aksiyonda gerçekleştirir.

Mahmut Babacan · Sayı 61
Deneme

Düşünmeye Bir Çağrı: Cemil Meriç’in Düşünsel Serüveni ve İslam’a Yaklaşımındaki Değişimler

Bir bütün olarak yazdıklarına bakıldığında, ağırlıklı olarak dinine, vatanına ve toplumuna bağlılığını vurgulayan bir düşünce geliştirdiği görülür. Dine bakışındaki dıştan ve eleştirel yön ile daha sonraki dönemlerde geliştirdiği içten ve sahiplenici yön okuyucu açısından bir tezat gibi görünse de Meriç açısından kendi düşüncesi bir bütün olarak bir düşünme faaliyeti ve bir arayışı temsil eder.

Muhammet Çelik · Sayı 61
Deneme

Cemil Meriç ve Bir Arayışın Münzevi İşçisi

Cemil Meriç, 1955 yılında görme yetisini tamamen kaybetmiş ancak bu durum, onun üretimini durdurmamış; aksine sözlü örgütleme ve dikte ile çalışmalarını biteviye sürdürmüştür. O, “yerel tefekkürden evrensel düşünceye” geçişi önemseyen bir düşünür olarak kendi coğrafyasının, tarihinin ve kültürünün bilinmesi gerektiğinin altını çizmiş ve bununla birlikte dünya ölçeğinde düşünmenin de şart olduğunu vurgulamıştır.

Temel Hazıroğlu · Sayı 61
Deneme

Cemil Meriç’in Metaforik/Mit(oloj)ik/ Sembolik Dili

Cemil Meriç tanınmış pek çok edebi eseri de zaman zaman sembol olarak kullanır. Bunlar arasında Yogi ve Komiser adını anabiliriz. Yogi ve Komiser, Arthur Koestler’in üç bölüme ayrılmış denemelerinden oluşan bir derlemedir. Meriç, bu kitaba da çok atıf yapar. Koestler’in bu kitabı sembolik iki figür üzerinden dünyayı yorumlar.

Şaban Sağlık · Sayı 61
Deneme

Araftaki Kaçak: Cemil Meriç

Cemil Meriç, Batı’yı tanıtarak sevdiren, sonra kavratarak uzaklaştıran; bu arada bize kendi dünyamızın inceliklerini keşfettiren mütefekkir.

Dr. Mustafa Özel · Sayı 61
Deneme

Cemil Meriç’in Zihin Aynasında ‘Dil’ Yansımaları: Düşüncenin Malzemesi Olarak Kelime

Oysa düşüncenin berraklığı, dilin doğruluğundan geçer. Ona göre dilin estetik bir boyutu da vardır. Kelimeler sadece seslerden örülü birer yapı değil aynı zamanda hislere uzanan, dokunan şiirsel tınılardır. Dil, yalnızca düşünceyi değil, duyguyu, ritmi, iç ahengi de taşır. Meriç’in cümlelerinde bu musikiyi duymak mümkündür: ağır ama berrak, derin ama akıcı bir ses düzenidir.

Hanifi Vural · Sayı 61
Deneme

Münzevi Bir Entelektüel: Cemil Meriç

Osmanlıyı iyi analiz eden bir sosyolog, milli ve manevi değerleri doğru anlayan iyi bir düşünür ve bilim adamıdır. Meriç, ülkemizde yeterince tanınmamış bir aydındır. Bugüne kadar biyografisi ve eserleri üzerine yapılan çalışmalar ancak “mukaddime” sayılabilir. Geniş ufku, fikirleri ve düşünce fayları üzerinde daha derinlikleri çalışmaları hak ediyor.

Salih Uçak · Sayı 61
Deneme

Derin Bilgi ve Kültür Hazinesi Sahibi Bir Kahraman: Cemil Meriç

Millet bu kahramanların kaleminden damlayan mürekkeple boyanmadıkça, yoldaki eli silahlı kahramanlarını tehlikelerden koruyamaz.

Ferman Karaçam · Sayı 61
Deneme

Hüseyin Cemil Meriç Kimdir?

“Batı karşısındaki durumumuz, efendisinin ilaçlarını çalıp içen uşağın durumudur.” diyerek yerli aydın olmanın mücadelesini vermiş ve Olimpos Dağı’nın çocuklarına’ karşı ‘Hira Dağı’nın evlatları’ için çalışmıştır.

Hüseyin Akın · Sayı 61
Deneme

“İç Gözü Daha İyi Görsün diye Dış Gözü Kapanan Gerçek Bir Münevver” Cemil Meriç’in Düşünce Dünyasında Tasavvuf

Cemil Meriç’in Seyyid Hüseyin Nasr’a dayanarak verdiği bilgiye göre İhvan-ı Safâ, kendilerini ruhî bakımdan tasavvufla ilgili sayarlar. Çünkü son hedefleri müridi “Rehavet Rüyası”ndan, manevi terbiye sayesinde uyandırmaktır. Ayrıca toplulukları da daha çok dış ve sosyal görünüşüyle de olsa sûfî tarikatlara uygundur.

Selami Şimşek · Sayı 61
Deneme

Cemil Meriç’in Modernleşme ve Batılılaşma Eleştirisi -I-

Türk modernleşmesi özelinde modernleşme ve batılılaşma kavramları genellikle iç içe geçmiştir. Meriç, ilk itirazını tam da bu noktada dile getirir. Düşünürümüze göre, modernleşme zorunlu bir tarihsel süreç olarak tartışılabilir; ancak taklitçi, köksüz ve zihinsel olarak boyun eğen bir şekilde batılılaşmayı gerçekleştirmek, uygarlığın intiharıdır. Modernleşme ve batılılaşma, niteliksel olarak birbirinden farklı iki süreçtir.

Hüseyin Aydoğdu · Sayı 61
Deneme

Hoca ve Talebe

Gerçek aydınlığı ancak vahiyde bulabilirsiniz. İnsanın başarabileceği uçsuz bucaksız bir meçhuller ormanında birkaç kibrit tutuşturmaktan, kesif ve çok sınırlı bir karanlık parçasını aydınlatmaya çalışmaktan ibaret. Başka bir mesele daha var: Toplumun, dönemin ve çevremizdeki insanların etkisinden sıyrılamayız. Söylediklerimizin kaçta kaçı samimi düşüncemi aksettiriyor, kaçta kaçı ideolojilerin etkisinden sıyrılabilmiş?

Hüseyin Yorulmaz · Sayı 61
Deneme

Tarık Mümtaz’ın Mümtaz Öğrencisi Hüseyin Cemil

Cemil Meriç hakkında kullandığı “Fıtratın üç yüzü de keskin bir zekâ ve kābiliyet silâhı” tabiri; “şiir”, “sanat” ve “ilim” dallarının her üçünde de başarılı olabilecek bir öğrenci portresini özetler. Meriç de bilindiği üzere şiir de yazmış, sanat ve ilim dallarıyla ilgilenmiştir.

Yusuf Turan Günaydın · Sayı 61