Deneme
Bütün sayılardan yazılar, en yeniden başlayarak. Türe göre süzebilirsiniz.
Babanın Batıda Kaybolmayan Oğlu
Doğuya dönüş hikâyesi ve güzergâhı, tam da kendisine yakışır bir gizem taşır. Yüzünü doğuya çevirmesini sağlayan, o yönden sızan huzmeler miydi acaba? Yoksa garptaki tecessüsünün kulağına fısıldadığı bazı istişraki veriler mi? Bu soruların önemi yok, çünkü o pergelinin sabit ucunu vicdanına batırmış bir fikir gezgini. Derdi hakikat.
Kemal Mansur · Sayı 61DenemeNamaz Kılmayı Kızından Öğrenen Aydın: Cemil Meriç
Cemil Meriç kendisini tanıtırken, “Evvela ben Dimetoka’lıyım ve müftü ailesinden gelmeyim. Babam hâkim. Dinî bir terbiyem var. Babam aynı zamanda hacıydı ve fakihti,” der. Ancak dikkat çekici bir şekilde Cemil Meriç’in dinî bilgisi çocukluk evresiyle sınırlıdır. Kendisi dinî hayattan o kadar uzaklaşacaktır ki hayatının son evresinde namaz kılmayı kızından öğrenecektir.
Vejdi Bilgin · Sayı 61DenemeBir Şehrin Tarihinde Kaybolmak
Sahilin sol yakasından yürümeye başladım. Yürümeye devam ettikçe sabahtan keşfedemediğim köprüyü ve ardındaki güzergahı keşfettim. Bisiklet yolu, kamp yerinin olduğu bu bölge mehtabı seyredip tefekküre dalabilme fırsatı sunmuştu bana. Bir banka oturduğumda karşımda ufuk çizgisini göremediğim Ohri Göl’ü, tepemde ay ve yıldızlar.
Zübeyir Şekerci · Sayı 60DenemeKitap Ekleri ya da Sayfaları Üzerine
Örneğin şimdilerde bizdeki, büyük sermayeye sırtını dayamış yayınevlerinin kendi yayınladıkları dergilerde ya da kendi kontrolleri altında olan sayfa ya da TV programlarında ve göründüğü kadarıyla yalnızca –ya da ağırlıklı olarak- kendi yayınlamış oldukları kitapları duyurmakla yetinme görüntüleri. Bu tutum, doğal olarak kendi faaliyetlerini de zayıf ve etkisiz kalmaktadır.
Yusuf Selman · Sayı 60DenemeFilistin Topraklarının İşgali: Aliya – עלייה Nedir?
Zira sözde İsrail kurulmadan çok önce başlayan bu göçlerin bilinmesi, işgalin arkasında yatan zihniyeti anlamak adına oldukça önemlidir. Modern Siyonist hareketin temelini oluşturan ve Filistin coğrafyasındaki demografik yapıyı değiştirmek amacıyla başlatılan Yahudi göç dalgaları, literatürde “Aliya” ya da “Aliyah” olarak ifade edilmektedir.
Elif Atabaş · Sayı 60DenemeLimbik Kapitalizm: Şekerden Ekrana, Beynimizin Zevk Merkezine Kurulan Küresel Tuzak
Günümüzdeki bağımlılık salgınını, dijital çağın bir laneti olarak görmek kolaycılıktır. Oysa bu, yüzyıllar boyunca ilmek ilmek örülmüş bir ağın sonucudur ve bu ağın yapısını anlamak için tarihsel bir yolculuğa çıkmak zorunludur.
Haci Çetinkaya · Sayı 60DenemeModern Çağın İmtihanı: Sanal Kumar ve Dijital Bağımlılık
Işıklı ekranlarda karanlık alışkanlıklarımız gün geçtikçe artıyor sanki. Zamanı tüketen bir tuzakla karşı karşıyayız. Kolayca erişim sağladığımız ama kolayca vazgeçemediğimiz alışkanlıklarımız arttı. Çevremizde sık sık duymaya başladığımız sanal kumar da bunlardan biri. Sadece fertleri değil toplumu da tehdit eden bir tehlike var karşımızda. Kaydırarak kaybolduğumuz ekranda bir “tık” ile başlayan esaretimiz söz konusu. Zaferler sanal, yenilgiler gerçek…
Sevdegül Çekiç · Sayı 60DenemeAçlık Nerede Başlar?
Açlık çoğu zaman bedensel bir sinyal olarak ele alınır. Oysa klinik odada yeme davranışına yakından bakıldığında, bazı açlıkların bedenden çok daha eski bir yere ait olduğu fark edilir. Mide doludur ama bir şey eksiktir. Kişi ne yerse yesin, o eksiklik hissi tam olarak yerini bulmaz. Çünkü burada aç olan beden değil; görülmemiş, tutulmamış, karşılanmamış içsel ihtiyaçlardır.
Hilal Akay · Sayı 60DenemeHasan Paşa Camii İmam-Hatibi Levent Uçkan ile Cami Merkezli Bağımlılıkla Mücadele Üzerine Bir Röportaj
Dindarlığı kıvamlamak; “üçte bir zikir, üçte bir konferans” gibi fotokopiyle çoğaltılacak donuk bir formül değil; cemaatin ihtiyacına, vaktin ruhuna ve kişinin kendi gelişimine göre her yıl, hatta her an yeniden kurulan hassas bir dengedir.
Reyhan Özsoy · Sayı 60DenemeNeyi Susturmak İstiyoruz?
İnsan, her duyguyu düzenleyebilecek kapasiteyle doğmuyor. Duygularla ne yapılacağını, nasıl sakinleşileceğini, neyin paylaşılabilir neyin taşınabilir olduğunu çoğu zaman erken ilişkiler içinde öğreniyoruz. Duygunun fark edilmediği, karşılanmadığı ya da geçersizleştirildiği bir ortamda büyüyen birey için bazı hisler “fazla” hâle gelebiliyor. Utanç, değersizlik, terk edilme korkusu, bastırılmış öfke… Bunlar yalnızca yoğun oldukları için değil, kişinin benlik algısıyla iç içe geçtikleri için de zorlayıcı.
İrem Nur Akpınar · Sayı 60DenemeYeni Çağ Pandemisi: Sosyal Medya Bağımlılığı
Sosyal medya kullanımımızı bilinçli hale getirmek ve sağlıklı sınırlar koymak mümkündür. Bilinçli bir sosyal medya kullanımı için otomatik pilottan çıkıp şu soruları kendimize sorabiliriz: Ne kadar süre vakit geçiriyoruz, en çok hangi uygulamaları kullanıyoruz, ne zaman kendimizi sosyal medyada sürekli reels kaydırırken buluyoruz, taşımakta zorlandığımız duygular var mı, yaşamımız etkileniyor mu? Bu soruların cevaplarına göre kullanımlarımızı sağlıklı sınırlara çekebiliriz.
Ahsen Karakaş · Sayı 60DenemeSorun Haz Değil, Hızdır: Dijital Alışkanlıkların Nörobiyolojisi Üzerine Kısa Bir Not
Dolayısıyla mesele “ekran her şeyin sebebi” demek değil. Asıl problem şu: Hızlı geri bildirim döngüleri, zaten kırılgan olan motivasyon sistemlerini daha da baskılıyor. Bu, ahlaki bir çöküş değil; zamanlama problemi.
Benin Büyükselvi · Sayı 60Denemeİnsanın Kendi Tekâmülüne Çektiği Set: Bağımlılık
Bu noktada irade terbiyesinin sadece kişinin üstesinden geleceği bir mesele olmadığı; aksine insana sınır, yön ve süreklilik kazandıran bir anlam çerçevesine ihtiyaç duyduğu anlaşılır. Din, iradeyi tesadüfe bırakmayan; onu sorumluluk, disiplin ve istikamet şuuruyla inşa eden en etkili zemini sunar.
Nihal Pakırdaşı · Sayı 60DenemeAidiyet ve İnternet
Araştırmalar, sorun teşkil etmeyen sosyal medya kullanım alışkanlıklarıyla bağımlılığa sebep olabilecek problemli kullanım arasında ince bir çizgi olduğunu göstermektedir. Genç yetişkinler, sosyal ağlarda ne kadar zaman geçirdiklerinin farkında olmama eğilimindedir. Sosyal medyanın problemli kullanımının sonuçları arasında gerçek hayatta sosyal katılımının azalması ve ilişki sorunları yer almaktadır.
Ahmet Serdar Ermiş · Sayı 60DenemeCebimizdeki Sessiz Esaret: Telefon Bağımlılığı
Milyarlarca insanın cebinde taşıdığı bu cihazlar, artık basit bir tercih olmaktan çıkmış, neredeyse zorunlu bir eşlikçiye dönüşmüştür. Tam da bu noktada “sessiz esaret” kavramı anlam kazanmaktadır: Ne bir dayatma vardır ne de açık bir baskı. Ancak dikkatimiz, zamanımız ve ilişkilerimiz, farkına varmadan bu küçük ekranlara teslim edilmektedir. Akıllı telefonlar bizi dünyaya bağlarken, aynı anda bizi kendilerine bağlayan görünmez bir düzene dönüşmektedir.
Hatice Balin · Sayı 60DenemeBağımlılık: Hastalık ve İyileşme Yolculuğu
Yapılan araştırmalar, sigarayı tamamen bırakabilenlerin yarıdan fazlasının hiçbir tıbbi yardım veya ilaç kullanmadan bunu gerçekleştirdiğini ortaya koymaktadır. Benzer şekilde alkol veya uyuşturucu bağımlılığında da defalarca deneme ve düşüşlerden sonra kendi ayakları üzerinde durmayı öğrenen pek çok kişi vardır. Bu başarı öykülerinin ortak paydası, pes etmemek, yardım almaktan çekinmemek ve her gerilemeyi kalıcı bir yenilgi olarak görmemektir.
Yağmur Üstündağ · Sayı 60DenemeHazla İlişkimiz: Modern Bağımlılıkların Psikolojik Kökenleri
Bu bağlamda dijital haz, doyurucu bir tatminden ziyade, sıkıntı ve boşluk hissini geçici olarak bastıran bir işleve sahiptir. Birey, yalnız kaldığında ya da içsel bir gerilim yaşadığında dijital uyaranlara yönelerek bu duygularla teması erteler. Ancak bu kaçınma, uzun vadede duygusal düzenleme kapasitesinin daha da zayıflamasına yol açar. Dijital bağımlılık bu yönüyle haz arayışından çok, haz yoluyla duygudan kaçınma biçimi olarak değerlendirilebilir.
Feyza Genç · Sayı 60DenemeBağımlılık: Bir Neden Değil, Karşılanmamış Hayatların Yankısı
Emek veremeyen birey, hazza yönelir. Çünkü haz hızlıdır, emeksizdir ve anlıktır. Dijital bağımlılıkların bu kadar yaygınlaşması tesadüf değildir: Emek isteyen hayat yerine, emeksiz tatmin sunan ekranlar vardır.
Metin Aydın · Sayı 60Denemeİslam’ın Bağımlılık Problemine Bakışı
Yoksunluk belirtileri ise kolay kızma ya da öfkelenme, baş dönmesi, iştah artışı, kas kasılmaları, tansiyon düşmesi, uykusuzluk, çökkünlük ve nikotin alma isteği şeklinde kendini göstermektedir.
Mustafa Özsaray · Sayı 60DenemeRakamların Söylediği, Hayatın Gösterdiği: Bağımlılığın Bireye ve Topluma Maliyeti
Yeşilay’ın geliştirdiği TBM, ülke çapında en geniş kapsamlı bağımlılık önleme programıdır. Bu programın temel amacı; çocukları, gençleri, aileleri ve eğitimcileri bağımlılık konusunda bilinçlendirmek, sağlıklı yaşam becerilerini artırmak ve riskli davranışlara karşı dayanıklılık geliştirmektir. TBM, modüler, yaşa uygun ve bilimsel temelli eğitim materyallerine sahiptir ve eğitim sistemi ile entegre edilmiştir.
Mehmet Dinç · Sayı 60DenemeEkranlar ve Biz
Psikolojik açıdan bu yazıda Zeigarnik Etkisi olarak adlandırılan bir konuya da dikkatinizi çekmek istiyorum. Bu etki insanların tamamlanmamış işleri veya durumları, tamamlanmış olanlardan daha iyi hatırlandığını ifade eder. Yani beynimiz, tamamlanmış işleri hızla unutmaya meyilliyken; yarım kalmış, bölünmüş veya sonuçlanmamış işleri çok daha güçlü bir şekilde hatırlar.
Abdulkerim Aksu · Sayı 60DenemeBağımlılık: Kopan Bağların Sessiz Çığlığı
Netice itibariyle bağımlılık, modern insanın bağlantısızlık sancısına verdiği trajik bir yanıttır. Çözüm ise sahte bağlantılardan sıyrılıp, sinir sistemlerimizi birbirimize yaslayabileceğimiz güvenli limanlar inşa etmektir. Çünkü iyileşme, ancak bir “biz”in içinde, güvenli bir bağın sıcaklığında filizlenebilir.
Fatma Dağ · Sayı 60DenemeHer Vaka Farklı Ölçüde: Bağımlılıkla Mücadelede Ebeveyn Rehberi
Bağımlılık, çoğu zaman ani bir kırılma noktasıyla değil; küçük davranış değişimleri, duygusal dalgalanmalar ve ilişkisel kopuşlarla ilerleyen uzun bir yolculuktur. Bu yolculukta ebeveynler, süreci başlatan ya da durduran değil, sürecin yönünü belirlemede kritik role sahip aktörlerdir. Ercan Mayaer / MBA İnsan ve Medeniyet Hareketi Sosyal İnovasyon Birimi Başkanı
Ercan Mayaer · Sayı 60DenemeBağımlılık: Kendinden Kaçan İnsan
Bağımlılık yalnızca bir alışkanlık değil, çoğu zaman bir kimlik krizinin belirtisidir. “Ben kimim?” sorusu ertelendikçe insan kendini iyi hissettiren bir şeye tutunur. O şey; oyun, ekran, pornografi, kumar alkol ya da madde olabilir.
Hatice Gökçe · Sayı 60