Düşünce
Bu etiketi taşıyan 174 yazı, yeniden eskiye.
Münzevi Bir Entelektüel: Cemil Meriç
Osmanlıyı iyi analiz eden bir sosyolog, milli ve manevi değerleri doğru anlayan iyi bir düşünür ve bilim adamıdır. Meriç, ülkemizde yeterince tanınmamış bir aydındır. Bugüne kadar biyografisi ve eserleri üzerine yapılan çalışmalar ancak “mukaddime” sayılabilir. Geniş ufku, fikirleri ve düşünce fayları üzerinde daha derinlikleri çalışmaları hak ediyor.
Salih Uçak · Sayı 61DenemeDerin Bilgi ve Kültür Hazinesi Sahibi Bir Kahraman: Cemil Meriç
Millet bu kahramanların kaleminden damlayan mürekkeple boyanmadıkça, yoldaki eli silahlı kahramanlarını tehlikelerden koruyamaz.
Ferman Karaçam · Sayı 61DenemeHüseyin Cemil Meriç Kimdir?
“Batı karşısındaki durumumuz, efendisinin ilaçlarını çalıp içen uşağın durumudur.” diyerek yerli aydın olmanın mücadelesini vermiş ve Olimpos Dağı’nın çocuklarına’ karşı ‘Hira Dağı’nın evlatları’ için çalışmıştır.
Hüseyin Akın · Sayı 61SöyleşiÜmit Meriç Babası Cemil Meriç’i Anlattı
“Şimdi bu demektir ki bizim düşünce dünyamız birbirinden ayrılamayan bir saç örgüsü gibidir. Yani gözleri görmeyen bir babanın evladı olarak onun vefatına kadar ona kitap okumuş olduğum için kendi düşünce dünyam kısmen onun dışında gelişmiştir, ama ana aks babamın aksıdır, iskeletini babam oluşturur.“
Anonim · Sayı 61DenemeCemil Meriç’in Modernleşme ve Batılılaşma Eleştirisi -I-
Türk modernleşmesi özelinde modernleşme ve batılılaşma kavramları genellikle iç içe geçmiştir. Meriç, ilk itirazını tam da bu noktada dile getirir. Düşünürümüze göre, modernleşme zorunlu bir tarihsel süreç olarak tartışılabilir; ancak taklitçi, köksüz ve zihinsel olarak boyun eğen bir şekilde batılılaşmayı gerçekleştirmek, uygarlığın intiharıdır. Modernleşme ve batılılaşma, niteliksel olarak birbirinden farklı iki süreçtir.
Hüseyin Aydoğdu · Sayı 61DenemeTarık Mümtaz’ın Mümtaz Öğrencisi Hüseyin Cemil
Cemil Meriç hakkında kullandığı “Fıtratın üç yüzü de keskin bir zekâ ve kābiliyet silâhı” tabiri; “şiir”, “sanat” ve “ilim” dallarının her üçünde de başarılı olabilecek bir öğrenci portresini özetler. Meriç de bilindiği üzere şiir de yazmış, sanat ve ilim dallarıyla ilgilenmiştir.
Yusuf Turan Günaydın · Sayı 61DenemeBabanın Batıda Kaybolmayan Oğlu
Doğuya dönüş hikâyesi ve güzergâhı, tam da kendisine yakışır bir gizem taşır. Yüzünü doğuya çevirmesini sağlayan, o yönden sızan huzmeler miydi acaba? Yoksa garptaki tecessüsünün kulağına fısıldadığı bazı istişraki veriler mi? Bu soruların önemi yok, çünkü o pergelinin sabit ucunu vicdanına batırmış bir fikir gezgini. Derdi hakikat.
Kemal Mansur · Sayı 61DenemeNamaz Kılmayı Kızından Öğrenen Aydın: Cemil Meriç
Cemil Meriç kendisini tanıtırken, “Evvela ben Dimetoka’lıyım ve müftü ailesinden gelmeyim. Babam hâkim. Dinî bir terbiyem var. Babam aynı zamanda hacıydı ve fakihti,” der. Ancak dikkat çekici bir şekilde Cemil Meriç’in dinî bilgisi çocukluk evresiyle sınırlıdır. Kendisi dinî hayattan o kadar uzaklaşacaktır ki hayatının son evresinde namaz kılmayı kızından öğrenecektir.
Vejdi Bilgin · Sayı 61DenemeYol Üzerine Düşünceler
“Dünya mü’minin zindanı, kâfirin cennetidir.” buyurulmuştur. Zindan, çileyle yaşamaktır. Bizim kültürümüzde çile, arzu edilen ve huzur veren bir tecrübedir. “Beni çileden çıkarma” sözü, çilenin içindeki huzuru anlatır. Çileden çıkmak, bu huzuru bozar ve şiddete, çatışmaya yol açar.
Durmuş Günay · Sayı 57DenemeKonformizm Labirentinde Dijital Narkoz
Birey, kendi varoluşsal sorumluluğunu üstlenmek yerine, “Onlar”ın—yani sistemin ve akışın—dayattığı şekilde yaşamayı tercih ediyor. Konfor bir kurtarıcı değil; varoluşsal bir uyuşturucudur.
Zehra Tunç · Sayı 57DenemeDurdurulamaz “İlerleme”nin Laneti!
Bugün entelektüel söylemlerde, matbuat dünyasında, radyo ve TV programlarında “ilerici-gerici” tasnifi sadece bizim ülkemizde değil, küresel ölçekte devam etmektedir. Kimilerine göre, ilerleyebilmek için artık tarihin çöplüğüne atılması gereken dinden kurtulmak gerekirken; kimilerine göre ilerlemenin asıl itici gücü dindir.
Mehmet Ödemiş · Sayı 55DenemeKleist’in Tehlikeli Oyunu
Merak, insanoğlunun tekâmülü için itici bir güç. Rab, yaptığı icatlarla çağ kapatıp çağ açabilen insana, zekâsının zekâtını verebildiği ölçüde, âlemde mevcut olan her ilmi kıyamete kadar açığa çıkarabilecek “akıl” vermiş. Bunun yanında, Dünya’nın gelişimiyle beraber kibir artışı paralel giden insanları ise rahmetinin bir gereği olarak kimi zaman “sivrisinek”, kimi zaman “su”, kimi zamanda “korkunç bir sesle” çağının ruhuna uygun şiddetli cezalarla hadlerini bildirerek; insanın kendi elleriyle kendi varlığını ortadan kaldırmasına izin vermemiştir.
Nihal Pakırdaşı · Sayı 55DenemeKuantum Fiziği Perspektifinden Yapay Zekâ
Kuantum, bize eşyanın özünde müşahide, yani şuura ilişkin olduğunu haber verir. Yapay zekâ ise her ne kadar muazzam verilerden yeni tertipler türetebilse de, kendi gerçekliğini idrak eden bir “özne” değildir. O, ihtimallerin matematik hesabını yapabilir, lâkin varlığın niçinliğine dair bir idrak taşımaz.
Abdullah Koç · Sayı 55DenemeFrantz Fanon
“Aslanlar kendi tarihlerine sahip olana kadar, av hikayeleri her zaman avcıyı yüceltecektir.” Afrika Atasözü
Elif Atabaş · Sayı 53DenemeÂkif Emre ve İslamcılık Tanımı Bir Duruş Bir Ahlâk ve Bir Düşünme
Âkif Emre, İslam düşünce geleneklerinin tarihi tecrübesinin en önemli göstergelerinden biri olan düşünce ve fiildeki nazari-ameli birlikteliği, duruşunun mihenk taşı yapmıştır. Çünkü Descartes ve Batı düşüncesiyle başlayan düalitenin İslam dünyasındaki yansımalarını fark etmiş; ortaya çıkan laik-seküler duruş ve ahlâkî tutumların sebebinin bu ikilik olduğunu her fırsatta vurgulamıştır.
Dursun Çiçek · Sayı 51DenemeDostum Âkif Emre
Ferman Karaçam · Sayı 51DenemeKardeşim Akif Emre
Mehmet Zahid Kotku Efendi'nin güzel ahlak eğitiminden geçen Akif Emre, böylece niteliklerine bir seçkinlik daha ilave etti. “Derviş Akif Emre” ona çok yakıştı. Dünyayı gezerek tanıdı. Balkanlar’da, Filistin'de Osmanlı izlerini belgesellere aktardı.
Mehmet Güney · Sayı 51DenemeÂkif Emre, Sana Aşk Olsun!
Cihad bölgelerine hakimiyeti ve cihad gündemini yakinen takibi de özeldi Akif Emre’nin. Cihad bölgelerinden bilgi ve sağlam tahliller aktarır, bölgenin fotoğrafının çözünürlüğünü artırırdı. Müslümanın gündeminde ve dilinde cihadın nasıl yer alacağına dair berrak bir örnekliği oldu. Romantik bir cihad edebiyatı yerine sahici yorumlar ile bir görüş kazandırdı. Kazandırana da müstefid olana da cesaret olsun!
Mustafa Eser · Sayı 51DenemeYaşamak Dikkati
Akif Emre’nin düşüncesinden hareketle yaşamak dikkatini kuşanmamak insanı çürümeye götüren bir gaflet halidir. Bu sarhoşluk, inşa ettiği sahte hakikatlerin üzerinde zafer takı kurar, çürümeye yüz tutmuş vücuda ihtişamlı dış giysiler giydirir. Sahte hakikatlerin inşa ettiği bu hal bozgunu adeta bir fetih gibi sunabilir.
Hüseyin Nasrullah İnan · Sayı 51DenemeÂkif Emre’nin Gönül Toprağına Düşen Silüet: Aliya
Müslüman coğrafyayı dert edinen Akif Emre, ömrünü Endülüs İslam uygarlığından Filistin'e, Balkanlardan Pakistan'a kadar; gezi, yazı ve belgeselleriyle bu coğrafyaları tanımaya ve tanıtmaya adamıştır. Özellikle 1990’lı yıllarda Müslüman coğrafyalarda yaşanan savaş ve krizler, onun yoğunlaştığı konular olmuştur.
Nihal Pakırdaşı · Sayı 51DenemeÂkif Emre’nin Gözünden Balkanlarda Kimlik Krizi
Âkif Emre ümmet coğrafyasına ulus devlet sınırlardan bakan birisi değildir. Dolayısıyla Balkanlara yaklaşımı da tüm Müslümanlara olan yaklaşımıyla paraleldir. Aynı zamanda, kendisi diğer uç görüş gibi ayar vermeye odaklı değildir. Coğrafyamızı anlamaya, yaşamaya ve geleceği için çalışmaya odaklıdır.
Burak Çetik · Sayı 51Denemeİmam Gazâlî’de İlmî Yöntem
İmam Gazâlî ve onun düşünce dünyasını konu ettiğimiz denemelerde zaman zaman onun ilim metoduna işaret ettik. Ölümünün üzerinden geçen dokuz asır gibi uzun bir süreye rağmen Gazâlî’nin metot ve yaklaşımlarının bugün yaşadığımız çağa ve problemlerine hâlâ ışık tutabildiğine şahit oluyoruz. Dolayısıyla İslam ilim mirasının önde gelen temsilcilerinden İmam Gazâlî’nin, yazdığı ölümsüz eserlerle binlerce bilimsel çalışmaya konu ve ilham olmaya devam ettiğini görüyoruz.
Mülayim Sadık Kul · Sayı 51DenemeBuhranların Ağında Batı
Amerikan kaynaklı birçok yeni uydurulan ritüellerle insanlar, geçmişteki geleneklerinden ve âdetlerinden uzaklaştırıldılar. Bu durum günümüzde de tüm hızıyla devam ediyor. Doğum günü, ölüm günü, sevgilileri günü, anneler günü, babalar günü, yılbaşı kutlamaları vs. ile insanlar mütemadiyen meşgul edilmektedir. Bir tür “cambaza baktırma” taktiğiyle, insanların ekseriyetinin adalet, hürriyet ve eşitlik gibi konulara hemen hiç kafa yormamaları sağlanıyor.
Mucahid Yıldız · Sayı 51Denemeİmam Gazâlî’nin Kavramlarla Din Anlayışımız Arasında Kurduğu İlişki
Malumdur ki İmam Gazâlî, muhteşem bir giriş yazısının ardından ele aldığı ilk konu İlim başlığıdır. Mukaddimesini okuyan biri, aslında kitabın ana fikrini ve gayesini anlamış olur. Akide bölümünden önce ilim konusunu ele alması, onun bilgiye atfettiği önemi gösterir. İman ancak bilgi üzerine bina edilebilir; bir insanın bilmediği bir şeye iman etmesi söz konusu olamaz.
Mülayim Sadık Kul · Sayı 48