İçeriğe geç
Ara
Deneme · Sayı 68 · Ekim 2026

Akıncılar Derneği’nin Adı Tarihten Referans Alınmıştır

Nasuh Boztepe Ömer Yorulmaz, Mekki Yassıkaya, D. Hasan Aktürk, Salih Hakverdi, Hüseyin Selçuk, Muhammed Emek, İzzet Uzun, Recep Garip, Hasan Güneşer, Ahmet Ağırman, Nihat İrice, Nevzat Arabacı, Faal Noras, Bahattin Yıldız, Hasan Oğuz, Süleyman Cansız, Ali Bakaner, Necati Çelik, Suat Ateş, Ahmet Poçanoğlu, Kazım Albayrak, Metin Külünk, Erdoğan Tuna, Mahmut Osmanoğlu, Haşim Aksakal, Fatih Özdemir, Kinyas Tanı, Gürbüz Sağıroğlu, Cevdet Bulut, M. Ali Tekin, Abdurrahman Koyunoğlu, Hüseyin Öztürk, Sedat Yenigün, Osman Alkan, Ahmet Derin, Orhan Bulutlar, Hanefi Demirtaş, İsa Şeker, Selahaddin Yazıcı, Arif Altunbaş, H. Sefa Eryağan, İsa Polat, Kubilay Örten, Mehmed Şahin, Naci Harmankaya, Naci Ödük, Halil Özcan, Dursun Özcan…

Ferman Karaçam
6 dakikalık okuma

Akıncılar Derneği, 1975 yılında dönemin Milli Görüş Lideri Necmettin Erbakan’ın riyasetinde, tarihi referans alarak kurulmuştur.

Toplumun her kesimine hitap etmesi hedeflenen yerli bir dernek olarak bin dokuz yüz yetmiş beş yılının Aralık ayında kurulmuş ve böylece 1976 yılından 1980 darbesine kadar dört yıl aktif olarak faaliyet göstermiştir.

Derneğin kurucu ilk genel başkanı Tevfik Rıza Çavuş’tur.

Mehmet Tezel, Mehmet Tellioğlu, Yakup Kaldırım, Ersönmez Yarbay, Hüsnü Kılıç, Ömer Özdemir gibi isimler de derneğin başkanları ve yöneticileri arasında yer alırlar.

1979 yılında seçilen ve derneğin askeri yönetim tarafından kapatılmasından önceki son genel başkanı ise Mehmet Güney’dir.

Özellikle adının tarihten alındığını söylediğimiz Akıncıların tarihi konusunda Prof. Dr. Abdülkadir Özkan İslam Ansiklopedisi’nde şunları söylüyor:

“Akıncıların temelinin Osman Gazi zamanında Köse Mihal tarafından atıldığı rivayet edilmektedir. Orhan Bey zamanında daimi piyade ve süvari askerlerinin teşkiline kadar hep bunlar kullanılmış, Osmanlı uç beyliğinin kısa sürede bir devlet haline gelmesi de bunlar sayesinde gerçekleşmiştir.

Akıncılığın bir ocak şeklinde kurulmasında ise Evrenos Bey’in (ö. 1417) büyük emeği geçmiştir.

I. Murad devrinde Yeniçeri Ocağı kurulunca akıncıların görevleri sadece sınır boylarına inhisar etmiştir.

Akıncılar sürekli ordu birliklerine mensup değillerdi; bunlar Rumeli’de serhat boylarına yakın yerlerde otururlar ve genellikle yaz aylarında, zaman zaman düşman topraklarına akınlar yaparlardı.

Devlet akıncılar için kışla tahsis etmez, onlara maaş vermez, teçhizat ve silah sağlamazdı.

Akıncılar silahlarını kendileri temin ederler ve düşmandan aldıkları ganimetle geçinirlerdi.

Buna karşılık devlete vergi vermekten muaf tutulurlardı.”

Görüldüğü gibi tarihte önemli rolleri olan ve savaşlarda gösterdiği başarılarla adları günümüze kadar ulaşan Akıncı aileleri aşağı yukarı şu ailelerden oluşuyordu: Mora ve Yunanistan savaşlarında rol oynayan Turhanoğulları.

Turhan Bey Mora'daki Bizans varlığını kırarak bölgeyi Osmanlı hâkimiyetine hazırlayan akıncı beyidir.

Silistre ve Balkanlardaki savaşlarda adını duyuran Malkoçoğullarının beyi Malkoçoğlu, Mohaç Savaşı'nda Macar ordusunun gerisine sarkarak savaşın kaderini değiştiren akıncı beyidir.

Arnavutluk ve Dalmaçya’da kahramanlık göstererek adından söz ettiren Evranosoğullarının beyi olan Gazi Evranos Bey İpsala, Gümülcine ve Kavala’yı fethederek akıncıların kurucusu olmuştu.

Sırbistan ve Bosna’da ise Mihaloğulları komutanı Gazi Mihal Bey, Orhan Gazi zamanından itibaren Bizans ve Balkan savaşlarında öncü rolü oynayan bir akıncı beyidir.

Akıncılar, 1389-1448 yıllarında yapılan Kosova Meydan Muharebeleri, 1396 yılında yapılan Niğbolu Savaşı ve 1453 yılında ise İstanbul'un Fethi’nde yapılan kuşatma öncesinde Bizans'a yardıma gelebilecek çevre kale ve kasabaları kontrol altına alarak şehri izole etmişlerdi.

Yine Akıncılar 1526 yılındaki Mohaç Meydan Muharebesinde Macar ordusunun arkasına sızarak krallık ordusunu tamamen çember içine almışlardı.

Akıncılar 1595 yılında yaşanan Köprü Faciası ve değişen savaş taktikleri sonucunda tarih sahnesinden çekilmiştir.

Akıncı Gençler Aksiyonerdi Ama Sokak Olaylarından Uzaktılar

Kuruluş itibari ile daha eskilere dayanan Milli Türk Talebe Birliği ise Akıncılar ile aynı duygu ve düşünceleri savunuyor ama MTTB öğrencilere hitap ediyordu.

Toplum; öğrenciler dışında geriye kalan kesimleri yerli olan, milli ve manevi değerleri benimseyen, ümmet düşüncesi ile hareket eden bir çatı kuruluşunun eksikliğini hissediyordu.

Referansını tarihten alan Akıncılar Derneği böyle bir eksikliği gidermiş, ümmetçi ve evrensel İslami düşüncenin hayata hâkim olması için çalışmışlardır.

O dönemde Akıncılar Derneği Genel Merkezinin açtığı şiir yarışmasında benim bir şiirim de söz konusu düşünceleri yansıtmaktadır:

Moro’daki Yabancıya Özlem

Ferman KARAÇAM

Şiir Dalında Yarışma Birincisi

Akıncılar Derneği’nin Adı Tarihten Referans Alınmıştır

Bir geceye mıhlamışlar bizi

Uzak ülkenin karanlık yeldeğirmeni

Yaban eller sürer namlulara

Yaban insanlar, kemirir, beynimizi

Ben öyle hasretim-ki

Bana yabancılaştırılmışlara

Lakin, gemiler kalkar

Gemiler demir atar gün, gün-ki

Bendeki yabancılar

Demir atamaz mavi gözlü rıhtımlara

İğne batmasıdır, her-ilkel-nesne

«Utanç» gözbebeğim bakamam göğe

Dilsiz, elim açık kulağım sağır

Kin bilenmiş bakışlarım mermerde

Gazeteciye koşarım

Omuzlarımda kıbraçlar

Gözlerimde dehşet şimşekleri çakar

Ayaklarımda yüz altmış üç bin pranga

Ellerimde asırlık zincirler

Ulaşamaz ellerim «Öteler»e.

Arzular nabızlarımda kudurur

Kanım damarlarımı unutur

Ve yıllar yılı yıldırımı tempoyla

Mora da çarpar durur

Yüreğimde delice bir istek

Yabancılara (!) ulaşmak isteği

Kemirir, kemirir, kemirir

ve Sarılırda öper

Akıncılar Derneği’nin Adı Tarihten Referans Alınmıştır

Müslüman Filipinlileri

Bir geceye mıhlamışlar bizi

Uzak ülkenin karanlık yeldeğirmeni

Yaban eller sürer namlulara

Yaban insanlar kemirir beynimizi.

M.T.T.B. Yukarı Mumcu Cad. No. :13 — ERZURUM

Akıncılar aynı zamanda İşçi, Memur, Sporcu ve Esnaf gibi alt dernekler kurarak mahallelere kadar yayılmışlardır.

Dr. Ertuğrul Zengin’in, İletişim Yayınlarından çıkan konu ile ilgili kitabında birçok sosyolojik tahlillerine katılmamla birlikte, şu gerçeğin altını çizmeliyiz:

Evet, Akıncılar adının tarihten referans alınması, onun sadece adından ibaret değildi. Aynı zamanda MTTB’den daha aksiyoner bir şekilde hareket ediyorlardı.

Ancak bu aksiyonerlikten, o dönemin Ülkücü-Solcu gençleri arasında yaşanan ve günde yaklaşık yirmi genç insanın öldürüldüğü sokak hareketlerine katıldıklarını anlamak doğru değil.

Bu kitlesel aksiyonerlik Türkiye’nin sosyal, siyasal, kültürel, ekonomik ve diğer toplumsal yapısını daha yakından takip etmek şeklindeydi.

Ayrıca Milli Selamet Partisinin yani, Milli Görüş Hareketinin bir bakıma “gençlik kolları” gibi onun tüm toplantı, panel, konferans, seminerlerine faal bir şekilde katılıyorlardı.

Akıncılar Derneğinin son genel Başkanı Mehmet Güney’in deyimi ile Türkiye’de 1200 şubesiyle faaliyet gösteren Akıncılar Derneği “İslamcı ve yerli" bir gençlik hareketiydi.

Mehmet Güney Ankara Sıkıyönetim Komutanlığınca 1979'da gözaltına alınmış ve "devletin temellerini dini esaslara dayandırmak" suçlamasıyla bir yıl Mamak Cezaevinde kalmıştır.

Güney; ülkemizin demokrasi tarihine kara bir leke olarak geçen 12 Eylül 1980 askeri darbesi döneminde tren istasyonu, otogar ve havaalanlarına asılan listede "görüldüğü yerde vurulması gerekenler" arasında yer aldığı için ülkesinden ayrılmak zorunda kalmıştır.

Akıncıları da Sokağa Çekmek İçin Metin Yüksel ve Erdoğan Tuna Gibi Bir Çok Akıncıyı Şehid Ettiler

Öte yandan 12 Eylül 1980 Askeri Darbesi'nden sonra açılan "Akıncılar Ana Davası" kapsamında 150’ye yakın üyesi Ankara Mamak Askeri Cezaevi'nde yargılanmıştır.

Akıncı gençleri de sokağa çekmek için, İstanbul’da merhum Metin Yüksel ve Edirne’de Erdoğan Tuna gibi birçok akıncı çeşitli illerde şehit edilmiştir.

Ancak buna rağmen MTTB ve Akıncılar grubu bu tür olaylardan tamamen uzak durduğu halde, onlar da 12 Eylül 1980 darbesinde terörist muamelesi görmüşlerdir.

Bu kötü muamelelerle karşılaşan ve yaşayan biri olarak sadece bir örnek vermek isterim: Erzurum’da çıkardığımız Vahdetadında bir derginin Yazı İşleri Müdürü olduğu için merhum Ahmet Kara kardeşimiz bir yıldan fazla hapis yattı ve memuriyetten men edildi.

Derginin sahibi Fuat Sağıroğlu, yayın müdürü olan ben ve birçoğumuz kaçarak uzun bir süre şehirden uzaklaştık ve derslerimizden geri kaldık.

Esnaf ve akademik çevreden birçok insanı tutuklayıp işkenceden geçirdiler.

Ayrıca daha da önemlisi aşağıda bir kısmının isimlerini hatırladığım Akıncı gençlerin bazıları okulunu yarıda bırakıp yurt dışına gitti, aileleri dağıldı, yuvaları yıkıldı.

Kimileri darbeciler tarafından yakalanıp başta Mamak olmak üzere çeşitli Medrese-i Yusufiye zindanlarına atıldı ve bunların çoğu da 12 Eylül cunta yönetiminin işkencelerine maruz kaldılar.

Bunlardan bazıları şunlardır:

Nasuh Boztepe Ömer Yorulmaz, Mekki Yassıkaya, D. Hasan Aktürk, Salih Hakverdi, Hüseyin Selçuk, Muhammed Emek, İzzet Uzun, Recep Garip, Hasan Güneşer, Ahmet Ağırman, Nihat İrice, Nevzat Arabacı, Faal Noras, Bahattin Yıldız, Hasan Oğuz, Süleyman Cansız, Ali Bakaner, Necati Çelik, Suat Ateş, Ahmet Poçanoğlu, Kazım Albayrak, Metin Külünk, Erdoğan Tuna, Mahmut Osmanoğlu, Haşim Aksakal, Fatih Özdemir, Kinyas Tanı, Gürbüz Sağıroğlu, Cevdet Bulut, M. Ali Tekin, Abdurrahman Koyunoğlu, Hüseyin Öztürk, Sedat Yenigün, Osman Alkan, Ahmet Derin, Orhan Bulutlar, Hanefi Demirtaş, İsa Şeker, Selahaddin Yazıcı, Arif Altunbaş, H. Sefa Eryağan, İsa Polat, Kubilay Örten, Mehmed Şahin, Naci Harmankaya, Naci Ödük, Halil Özcan, Dursun Özcan…

Bu Akıncı yiğitlerin bazıları asıl dünyalarına hicret ettiler, önemli bir kısmı da hayattadır.

Vefat edenlere rahmet, yaşayanlara hayırlı, sağlıklı ve uzun ömürler diliyorum.