Sene 1979, Selçuk Eğitim Enstitüsünde hocaydım. Konya Akıncılar Derneği yolumuzun üzerinde idi. Gelip geçerken gençleri görür, gözlemlerdim. Etrafıma bakınmak, gözlem yapmak gibi bir huyum vardır.
Bir gün derneğe girdim. Yönetim kurulu toplantı halindeymiş; içlerinden biri, sanırım talebem Mustafa, beni arkadaşlarıyla tanıştırdı. Onlara bazı tavsiyelerde bulundum. Reisimiz Bozkır'da öğretmen, cumartesi günü gelir sizi tanıştıralım dediler.
Reisleri Nevzat Arabacı, Konya'da kolejde öğretmen iken Bozkır’a sürgün edilmiş. O günleri bugünün insanı anlayamaz; iktidar değişince öğretmenlerin üçte biri sürgüne gönderilirdi. Gün gelince Arabacı ile tanıştık, konuştuk. Ona gençlerin bazı hatalarından bahsettim.
“Haklısın,” dedi, “ben Bozkır'dayım; Bozkır Konya’nın en uzak köşesi, çocuklar başıboş kaldı. Sizin tecrübeleriniz var, ilgilenirseniz memnun olurum.” dedi.
Beni görevlendirdi.
Gençlerin kültür seviyelerini yükseltmeye, anarşi ve terörden uzak tutmaya karar verdim. Onları üç ya da altı kişilik gruplara ayırdım. Haftada bir gün, iki saat seminer yapmaya, ders vermeye başladım. Neticesinde başarılı olduğumu gördüm.
Bir gün dernekte oturuyordum, telefon çaldı, kaldırdım. “Ben Selahaddin Erenler, sanayiden arıyorum. Kardeşim, size para topladım, gelip almıyorsunuz, bu ne hâl?” dedi. Bense “Sağ ol ustam, o para sizde kalsın,” dedim. Gençleri topladım: “Babamızdan gelen paranın yüzde iki buçuğunu bana verecek ve de hesabını soracaksınız; ‘Hocam kaç lira topladınız, nerelere harcadınız?’ diyeceksiniz, kabul mü?” dedim. Hepsi de fakir çocuklardı, hiçbiri hayır demedi. Hatta para verirken sevindiler.
Yüzde iki buçuklar bizim derneğin ihtiyacını karşıladı. Aslında derneğimizin gençlerin harçlığına ihtiyacı yoktu ama fedakârlık etmeleri gerekirdi. Talebe iken iki buçuk lira veren kişi, iş adamı olduğu zaman binlerce lira verir.
Başarılı bir çalışma oldu; bu çalışma modeline bir ad koyalım dedik ve AFK (Akıncı Fikir Kulübü) adını uygun bulduk.
Akıncı gençlerle yaptığımız çalışmalar daha sonra, “Sivil Uzlaşma, Sivil Toplum Projesi” adı altında kitap haline geldi.
Ama kısa sürdü, yaz tatiline girdik. 12 Eylül 1980 geldi; Genelkurmay Başkanı Kenan Evren bir düdük çaldı ve darbe yaptı, herkes evine kapandı. Başbakan Demirel hemen şapkasını aldı, kaçtı, hükümeti istifa etmek zorunda kaldı.
Darbenin ilk günlerinde Nevzat Arabacı’yı aldılar, sonra da beni. Ağır işkence yerlerinde gözetim altına alındık, görüşemedik.
Önce Arabacı’yı sorgulamışlar, tabii sorgulamamız gözlerimiz bağlı oluyor. İlk soruları, “AFK nedir?” olmuş. Cevabı, “Ben AFK nedir bilmem, NFK nedir bilirim’’ olmuş. Nasıl bilmezsin? diye sabaha kadar dövmüş, işkence etmişler, aldıkları tek cevap, “Ben AFK nedir bilmem, NFK (Necip Fazıl Kısakürek) bilirim” olmuş.
Sonra gözlerimi bağlayıp beni içeri sorgulamaya aldılar.
İlk soruları, “Atatürk milliyetçiliğine karşı mısın?”, “Karşıyım” dedim. “Ya Türk milliyetçiliğine...” ona da karşıyım. Biri kulağıma bir yumruk vurdu, yere düştüm. Birkaç tekme, tokat yedim. Ama onlar Arabacı’ya yapılan işkence karşısında hiçbir şey değildi. Kaldırdılar, “Sen Türk değil misin?”, “ Türküm” “O halde…”
“Türk ile Türk milliyetçiliği ayrı şey değil ki... İttihat Terakki daha gelmeden önce Osmanlı’da Türk milliyetçiliği diye ne bir fikir ne de bir kelime vardı. Türk, Kürt, Arap, Bulgar birer kavim adı. Türk milliyetçiliği, Arap milliyetçiliği ise İslam milletini parçalamak, Osmanlı’yı yıkmak için emperyalizmin ürettiği bir kavram.’’ dedim.
Ertesi gün gözüm bağlandı, sorguya alındım. İki gün sabah saatinden akşam saat ona kadar süren zorlu bir sorgulamadan geçirildim.
İlk soru “AFK nedir? Akıncı Fikir Kulübü kim kurdu?” Ben, “Anlat bakalım nasıl kuruldu, maksadı neydi?” Hepsini uzun uzun anlattım.
Sorgucular kendi kendilerine, “Yahu biz Nevzat Arabacı’yı boşuna falakaya yatırmışız. Sabaha kadar işkence gördü, sadece ‘Ben AFK bilmem, NFK bilirim.’ dedi. Metin Köse ise her şeyi anlatıyor, bu adam bu kadar korkak olamaz” dediler.
Diğeri, “ben de aynı kanaatteyim. Metin Köse, Arabacı’dan habersiz AFK’yı kurmuş, gençleri kendi kafasına göre eğitecek, sonra Arabacı’ya darbe yapacaktı. Önce Arabacı’ya, sonra kime? Kime olacak Erbakan Hoca’ya.”
Ben müdahale etme ihtiyacı duydum:
‘’Yanılıyorsunuz. Benim Arabacı’dan gizli hiçbir çalışmam olmadı. Arabacı beni korumak için sustu.’’ dedim.
“Doğru arkadaşın seni korumak için kendini feda etti” dediler.
“Yahu,” dediler, “Biz Akıncıları tanımıyormuşuz. Biz sanıyorduk ki Akıncıların başkanları İlahiyat Fakültelerinde hocalar ya da talebeler. Oysa Nevzat Arabacı felsefe öğretmeni, Metin Köse Fransızca öğretmeni.”
İki ay sonra Arabacı ile görüştük. Ayaklarının altı kıpkırmızı, dizlerine kadar şişti.
“Ne gerek vardı, neden sustun? Biz suç işlemedik, cinayet işletmedik, her şeyi anlatsaydın...” dedim. “Yahu seni sıkıntıya sokmak istemedim, ben susayım Metin rahat konuşsun istedim” dedi.
Arabacı’yı sorguculara tanıtmak için Eski Roma’da kölelerin, ezilenlerin ve insan onurunun sesi olan köle isyanlarının lideri Spartaküs’e benzettim.
Çünkü o gün Çirmen’de 800 atlısı ile 70.000 Sırp ordusunu yenen akıncıları komuta eden Kılıç Şahin Paşa’nın adını bile duymamıştım. Zira bize okullarda Selçukludan, Osmanlı’dan çok Eski Yunan ve Roma’yı öğrettiler. O günün Çankaya’sı da bunu istiyordu.
Arabacı’nın babasının adı Garip idi; Garip amcanın yiğit oğlu 12 Eylül’ün ilk kurbanlarından olduğu gibi pandeminin de ilk kurbanlarından oldu.
Nevzat Arabacı’ya da Allah rahmet etsin, O her zaman Akıncı idi, Akıncı olarak yaşadı, Akıncı olarak Rabbine kavuştu mekânı cennet olsun.