Konya’da Akıncılar: Bir İdeal ve Teşkilatlanma Hatırası
“Geçmişi anlatmak, sadece geçmişte kalmak değildir; geçmişin tecrübesini geleceğe taşımaktır.”
Ahmet PoçanoğluAkıncılar Derneği Konya Şubesi Kurucu BaşkanıÜzerinden uzun yıllar geçmiş hadiseleri bütün ayrıntılarıyla anlatmak kolay değildir. İnsan yaşarken olayların yalnızca kendisini değil; heyecanını, ümidini, coşkusunu ve duygusunu da yaşar. Yıllar geçtikçe bazı ayrıntılar unutulabilir; fakat yaşanmışlığın ruhu hafızada kalır. Bu sebeple Konya’da Akıncılar Derneği’nin kuruluşunu anlatırken yalnızca olayların kronolojisini değil, o günlerin gençlerini harekete geçiren arayışı da anlatmak istiyorum.
Akıncılar’dan Önce
İmam Hatip Lisesi’nde öğrenci olduğumuz yıllarda ders kitapları dışında da sürekli okuyan, düşünen ve hocalarımızın yönlendirmesiyle belki kendimizi aşan bir ufukla belirli idealist gençlerdik. Türkiye’nin geleceğine dair düşüncelerimiz vardı. Türkiye’nin yürüdüğü yola katkı sağlamak, Müslüman Türkiye’yi kurmak istiyorduk. Fakat ne yapacağımızı ve bu ideallere hangi yoldan ulaşacağımızı tam olarak tasavvur edemiyorduk. İdeal vardı; fakat o ideali hayata geçirecek yol ve teşkilat arayışı henüz devam ediyordu.
Liseye geçtiğimiz yıllarda, özellikle 12 Mart sonrasında Türkiye’de yeni bir takım gençlik hareketleri ortaya çıkmıştı. Ülkü Ocakları da bu ortamın önemli unsurlarından biriydi. Bazı arkadaşlarımız zaman zaman bizi de götürüyorlardı. Fakat orada kendimizi bütünüyle kendi evimizde hissedemiyorduk. İçimize sinmeyen bazı durumlar ve anlayışlar vardı. Bu nedenle hem bir yere ait olma hem de kendi düşüncelerimizi yaşayabileceğimiz bir gençlik hareketi bulma arayışımız devam etti.
1973 seçimleri bizim için önemli bir tecrübe oldu. Millî Selamet Partisi’nin seçim çalışmalarına katıldık. Köylere gittik, miting hazırlıkları yaptık, sokaklarda anonslar yaptık, yazılar yazdık, afişler astık. Bütün bunlar bize düşüncelerimizin siyasi ve toplumsal hayatta karşılık bulabileceğini gösterdi. Fakat seçimler bittikten sonra yeni bir soru ortaya çıktı: Şimdi ne yapacaktık? Bir siyasî partide çalışmak, özellikle seçim sonrasında, gençlerin sürekli okuyup düşündüğü ve birlikte faaliyet yürüttüğü bir ortamı her zaman sağlayamıyordu.
Tam bu dönemde Konya’da Millî Türk Talebe Birliği kuruldu. Bizi cezbeden MTTB’nin ‘’MÜSLÜMAN TÜRKİYE’’ sloganı idi. Başkanlığını, yumuşaklığı ve nezaketiyle hatırladığım Ayhan Ersöz ağabey yapıyordu. Büyük bir aşkla MTTB’ye gitmeye başladık. Özellikle Ortaöğretim Komitesi bizim için önemli bir eğitim ve yetişme alanıydı. Mustafa Yavuz ağabeyin bize Nurettin Topçu’dan okumalar yaptığını, zaman zaman Elmalılı Hamdi Yazır’ın tefsirinden bölümler okuduğunu hatırlıyorum. Okurken duygulanıp gözyaşı döktüğü anlar hafızamda canlıdır. MTTB’de kendimizi kendi evimizde gibi hissetmeye başladık. Afişler asıyor, yazılar yazıyor, konferanslar düzenliyor, Necip Fazıl’ın geldiği programların hazırlıklarında bulunuyor, tiyatrolara katılıyor ve zaman zaman küçük roller üstleniyorduk. Bu faaliyetleri Konya’nın ilçelerinde de gerçekleştiriyorduk.
Liseyi bitirdikten sonra Konya Yüksek İslam Enstitüsü’nde okumaya başladım. Yüksek tahsil döneminde MTTB’nin yüksek tahsil gençliği çalışmalarında ve Yüksek Tahsil Talebe Derneği’nde görev aldım. MTTB’nin Trafik Kolu’nda da çalıştım; o dönemde ehliyet almak kolay değildi. İnsanların sınavlara hazırlanmasına, yönlendirilmesine, evrakını hazırlayıp Trafik Şubeye müracaatına ve ehliyet sahibi olmalarına yardımcı olmaya çalışıyorduk.

MTTB’de çalışırken zamanla önemli bir şeyi fark etmeye başladık: Toplum yalnızca öğrencilerden ve gençlerden ibaret değildi. Pazarda çalışanlardan sanayideki gençlere, işçilerden memurlara ve esnafa kadar toplumun çok farklı kesimleri vardı. Türkiye’nin dönüşümüne ve gelişmesine katkı sağlanacak ise, yalnızca öğrenci gençliğiyle sınırlı kalmak yeterli değildi. Toplumun farklı katmanlarında bulunan insanların aynı idealler etrafında buluşması, teşkilatlanması ve ortak bir hedefe yönelmesi gerektiğini yavaş yavaş anlamaya başladık. Bunun, Akıncılar’ın doğuşunu hazırlayan önemli sebeplerden biri olduğunu düşünüyorum.
MTTB’deki Ayrışma ve Yeni Yol Arayışı
Akıncılar’a giden yolu hazırlayan bir başka gelişme MTTB Genel Merkezi’nde yaşanan ayrışmaydı. Bir genel kurul sonrasında ortaya çıkan farklılaşmanın Konya’ya da yansımaları oldu. MTTB’nin partiler üstü bir çizgide olması gerektiği düşüncesi öne çıktı. Biz ise MTTB’ye geliş hikâyemizde Millî Selamet Partisi tecrübesini de taşıyorduk. Konya MTTB’sinin önemli bir bölümü İmam Hatip Liseleri ve Konya Yüksek İslam Enstitüsü öğrencilerinden oluşuyordu.
Yeni dönemde MTTB’nin mühendislik, akademi ve farklı lise çevrelerine daha fazla yönelmek istemesiyle bizim bulunduğumuz çevre arasında mesafe oluştu. İmam Hatipli olmamız, Yüksek İslam’da okumamız ve Millî Selamet Partisi geçmişimiz sebebiyle bir çeşit itelenme yaşadık. Bir zamanlar kendi evimiz gibi gördüğümüz MTTB’ye artık eskisi gibi gidemez hâle geldik.
Böylece yeniden bir arayış başladı. Parti ortamı da bizim sürekli oturup kalkacağımız, okuyacağımız, konuşacağımız ve teşkilat faaliyeti yürüteceğimiz bir zemin değildi. Konya’da yeni bir teşkilata ihtiyaç olduğu artık belirginleşmişti. Tam bu arayış döneminde Türkiye’de ‘Akıncılar’ ismi duyulmaya, konuşulmaya ve hissedilmeye başladı. Konya’nın da öteden beri İslami hareketin merkezlerinden biri olma iddiası vardı.
Türkiye’nin entelektüel birikimi, ticareti, sermayesi, gençlik ve siyaset hayatı bakımından İstanbul; bürokrasi ve iktidar bakımından Ankara çok güçlü merkezlerdi. Üniversiteler de özellikle İstanbul ve Ankara’da yoğunlaşıyordu. Konya’da ise o yıllarda yükseköğretim imkânları sınırlıydı; Yüksek İslam Enstitüsü ve Devlet Mimarlık Akademisi dışında geniş bir üniversite çevresi henüz oluşmamıştı.

Buna rağmen Konya’da güçlü bir heyecan ve merkez olma arzusu vardı. Seyit Mehmet Boğa, Mahir Yıldırım ve bazı arkadaşların gayretleriyle Akıncılar Derneği’nin Konya’da kurulması için bir teşebbüs oldu. Dernek kurulmuş olsa da bir türlü beklenen şekilde faaliyete geçirilemedi. Bunun üzerine rahmetli İsmail Kaya Hoca, Nevzat Arabacı, Hacı Ali Kap hocalar ve bazı arkadaşlarla yapılan istişarede Konya’da Akıncılar Derneği’nin fiilen kurulmasına ve benim Konya’da Akıncılar Derneği’ni kuran ilk kurucu başkan olmama karar verildi.
Hemen yönetim kurulu listemi ve gerekli evrakları tamamlayarak Ankara’ya gittim. Akıncılar Derneği Genel Merkezi Meşrutiyet Caddesi’ndeydi. Evraklarım büyük bir dikkat ve titizlikle incelendi. Fakat yalnızca evraklarım incelenmedi; benimle uzun süre konuşuldu. Türkiye hakkındaki düşüncelerim, Konya’ya ilişkin bakışım ve genel düşünce dünyam sorgulandı. Bu görüşmelerin ardından Konya Akıncılar Derneği kurucu başkanı olarak yetkilendirilmeme karar verildi, Allah mahcup etmesin duasıyla Konya Akıncılar Derneği kuruluş yetki belgesi teslim edildi. O gün Fatih Akıncılar Derneği için Metin Yüksel’in de evraklarını tamamlayıp sırasını beklediğini hatırlıyorum. Sonunda ikimiz de yetkilerimizi alarak Ankara Otobüs Garı’na geldik ve şehirlerimize dönmek üzere yola çıktık.
Konya’da Akıncılar’ın Açılışı
Konya’ya döndüğümüzde Akıncılar Derneği’nin kuruluşu şehirde büyük yankı uyandırdı. Öncelikle Mevlâna’ya yakın, Alâeddin Caddesi üzerinde bir yer bulup kiraladık. Ardından büyük bir kalabalıkla açılışı gerçekleştirdik. Açılışta Mustafa Yazgan, Tahir Büyükkörükçü hoca ve Akıncılar Derneği Genel Başkanımız Mehmet Tezel konuşmacı olarak katıldı. Büyük bir coşku ve kalabalık vardı.
“Haydi yeni akına, alevler üzerinden Akıncılar geliyor, yer oynasın yerinden.”
Başlıklı heyecan dalgası ile Konya’nın mahallelerinden pazarlarına, sanayilerinden ilçelerine, köylerine ve kasabalarına kadar geniş bir teşkilatlanma çalışmasına başladık. Yürüyüşler, mitingler, toplantılar ve seminerler düzenledik. Gençlik alanında, memurlar arasında, işçiler içinde, çalışan gençlikte ve sanayilerde teşkilatlanmayı hızla sürdürdük.

Kuruluşun Belgelerdeki İzleri
Bunlardan ilki, dönemin Akıncılar Derneği Genel Başkanı Mehmet Tezel’in günlüğünde yer alan el yazısı nottur. Bu, yıllar sonra kaleme alınmış bir hatıradan ziyade kuruluş döneminde tutulmuş bir günlük kaydı olması bakımından önemlidir. Konya’daki gelişmelere, taleplere ve teşkilatın faaliyete geçirilmesine ilişkin notlar, kuruluş sürecinin genel merkez tarafından da takip edildiğini göstermesi bakımından değerlidir.
Belge 1- Akıncılar Derneği Genel Başkanı Mehmet Tezel’in günlüğünden, kuruluş dönemine ait el yazısı not.
İkinci belge, dönemin basınında yayımlanan ve kuruluşu kamuoyuna duyuran gazete haberidir. Haberin başlığında açıkça “Konya Akıncılar Derneği kuruldu” denilmekte ve ismim “Konya Şube Başkanı Ahmet Poçanoğlu” olarak zikredilmektedir. Bu haber, kuruluşun yalnızca şahsi hafızamızda kalan bir olay olmadığını; dönemin kamuoyuna da yansıdığını gösteren önemli bir belgedir.
Belge 2- Dönemin basınında Konya Akıncılar Derneği’nin kuruluşunu duyuran haber. Haberde Ahmet Poçanoğlu Konya Şube Başkanı olarak anılıyor.
Vahdet: Konya Akıncılarının En Büyük Çağrısı

Konya Akıncılarının kuruluşundan itibaren taşıdığı en önemli düşüncelerden biri vahdet, yani Müslümanların birlik ve beraberliği idi. Biz Akıncıları yalnızca gençleri bir araya getiren bir teşkilat olarak görmüyorduk. Farklı çevrelerin ortak bir ideal etrafında buluşması, İslâmî hareketin parçalı görünümden kurtulması ve Müslümanların birbirleriyle dayanışma içinde olması gerektiğine inanıyorduk. Akıncılara olan aidiyet duygusu hem bize özgüven kazandırıyor hem de gençlik çağlarımızda savrulmaktan, yalnızlaşmaktan ve istikameti kaybetmekten koruyordu. Akıncı olmak bize bir arada yaşama, birbirimize tahammül etme, farklılıklarımızla birlikte hareket edebilme ve yardımlaşma şuuru kazandırdı; bu kazanımların ve kardeşlik duygusunun faydasını, bereketini ve hayrını, yalnızca o yıllarda değil, ömrümüz boyunca gördük.
Bu sebeple kuruluşumuzdan kısa süre sonra, 1977 yılının Nisan ayında Konya’da bir ‘Vahdete Davet Mitingi’ gerçekleştirdik. Bu miting bizim için sıradan bir miting değildi; Akıncıların Konya’da ortaya koymak istediği fikri çizginin kamuoyuna açık bir ifadesiydi.
Fotoğraf 1- Konya Akıncılarının Vahdete Davet yürüyüşünden. Görsel, dönemin teşkilatlanma ve miting atmosferini yansıtıyor.
Vahdet bizim için yalnızca bir slogan değildi. Öğrenciden işçiye, memurdan esnafa, sanayi çalışanından köy ve kasabalardaki insanlara kadar toplumun farklı kesimlerinin aynı ideal etrafında buluşması, birbirini desteklemesi ve ortak meselelerde birlikte hareket etmesi demekti.
Fotoğraf 2- Akıncıların Müslümanların kardeşliği mesajını taşıyan bir çalışmasından. Pankartta ‘THE MOSLEMS ARE BROTHER’ ifadesi görülüyor.
Fotoğraf 3- ‘MÜSLÜMANLAR BİRLEŞİN’. Vahdet çağrısının en açık görsel belgelerinden biri.

Konya’nın Akıncılar hareketindeki yeri yalnızca kendi şehir sınırlarıyla açıklanamaz. Konya, çevre illerde hareketin gelişmesine katkı sağladığı gibi Türkiye genelinde Akıncıların tanınması, anlaşılması ve yaygınlaşmasında da önemli bir rol oynadı. Konya’dan başlayan teşkilatlanma heyecanının başka şehirlere taşınması bizim için ayrı bir sorumluluktu.
Okuyan Bir Topluluk: Seriyye Kitabevi
Akıncılar aynı zamanda okuyan bir topluluktu. Hayatı, Türkiye’yi ve dünyayı doğru okumak; İslam’ı anlamak, düşüncelerimizi sağlam bir zemine oturtmak için sürekli okumamız gerektiğine inanıyorduk.
Konya Akıncılarının başka şehirlere örnek olan çalışmalarından biri de Seriyye Kitabevi’nin açılması ve burada oluşan okuma kültürüydü. Seriyye bizim için sadece kitap satılan bir yer değildi. Buluştuğumuz, okuduğumuz, düşündüğümüz ve fikir alışverişi yaptığımız bir mekândı. Çoğu zaman kitap alacak paramız olmadığı hâlde kitabevine gelir, kitapları inceler ve okurduk. Oturacak yerin yeterli olmadığı zamanlarda tahtaların üzerine, hatta yere oturduğumuz olurdu. Bunların hiçbiri bizim için önemli değildi. Önemli olan kitaba ulaşmak ve okumaktı. Bir taraftan kitapların yaygınlaşması ve daha fazla insana ulaşması için çalışıyor, diğer taraftan kendimiz okuyorduk. Böylece teşkilatlanma ile fikri yetişme birbirini tamamlıyordu.
Fotoğraf 3- Seriyye Kitabevi’nde gençlerin bir arada bulunduğu bir okuma ve sohbet ortamı. Fotoğraf, kitap merkezli gençlik kültürünü yansıtan bir dönem hatırasıdır.
Teşkilatlanma, Vahdet, Okuma ve İnsan Yetiştirme

Bugün geriye dönüp baktığımda Akıncıların Konya tecrübesinin dört ana damar üzerinde şekillendiğini düşünüyorum: teşkilatlanma, vahdet, okuma ve insan yetiştirme. Bir tarafta mahallelere, pazarlara, sanayilere, ilçelere, köylere ve kasabalara ulaşmaya çalışıyorduk. Diğer tarafta Müslümanların birlik ve beraberliğini savunuyorduk. Aynı zamanda kitap okuyor, konferanslar, tiyatrolar düzenliyor, gençlerin kendilerini yetiştirmelerine imkân hazırlıyorduk.
12 Eylül: Sürekliliği Kesen Büyük Kırılma
Bütün bu anlattıklarımı bugün, aradan geçen uzun yılların ardından düşündüğümde içimde bir burukluk da taşıyorum. Türkiye’de yaşanan istikrarsızlıklar, olağanüstü dönemler, korkular ve darbeler, bu tür teşkilatların sahip oldukları tecrübeyi bir gelenek hâline getirerek sonraki nesillere aktarmalarının önünde büyük engeller oluşturdu. Bir teşkilatın kuruluşu yalnızca bir dernek kurmaktan ibaret değildir. Asıl önemli olan; o teşkilat içerisinde oluşan düşüncenin, ahlakın, çalışma usulünün, teşkilat tecrübesinin ve idealin nesilden nesile aktarılmasıdır. Bir nesil okur, öğrenir ve tecrübe kazanır; sonra bu birikimi kendinden sonraki nesile aktarır. Böylece bir gelenek oluşur. Geçmiş bugüne, bugün de geleceğe taşınır.
Maalesef 12 Eylül 1980 ihtilali bu sürekliliğin önünde büyük bir kırılma oluşturdu. İnsanlar çeşitli gerekçelerle yargılandı; teşkilatlar kapatıldı, kitaplar toplatıldı; fotoğraflar yasaklandı. Bir neslin birlikte çalışarak, okuyarak ve düşünerek oluşturduğu birikimin sonraki nesillere aktarılması önemli ölçüde kesintiye uğradı. Bunun yalnızca o günün insanları açısından değil, Türkiye’nin fikir ve teşkilat hayatının hafızası açısından da büyük bir kayıp olduğunu düşünüyorum. Çünkü tecrübenin aktarılması kesildiğinde her nesil birçok şeyi yeniden keşfetmek zorunda kalıyor, deneme yanılmalarla çok zaman emek ve insan harcanıyor. Belki bizim yaptıklarımızın eksikleri vardı; belki yanlışlarımız da oldu. Fakat okuduk, düşündük, öğrendik, teşkilatlandık ve bir ideal uğruna çalıştık. Zaman da çok düzelten ve terbiye eden bir öğretmendir.
“Geçmişi anlatmak, sadece geçmişte kalmak değildir; geçmişin tecrübesini geleceğe taşımaktır.”